W swojej najnowszej pracy Paolo Sorrentino sięga po temat, który od wieków spędza sen z powiek myślicielom, teologom i politykom: czym jest łaska, komu można ją ofiarować i czy przebaczenie ma granice. La Grazia to film, który majstersztykowo łączy intymne cierpienie z wielką polityką — i robi to z typową dla Sorrentina elegancją, humorem i gorzką melancholią.

Na pierwszy plan wysuwa się postać prezydenta — człowieka powszechnie szanowanego, uosabiającego stabilność państwa, a jednak głęboko podzielonego wewnętrznie. Toni Servillo, znany współpracownik reżysera, kreuje bohatera złożonego i wielowymiarowego: zewnętrzny spokój, dystyngowana postura i retoryczna pewność to tylko maska, pod którą kryje się osobista tragedia. Servillo potrafi mówić gestem i ciszą; jego bohater to ktoś, kto przez lata nie potrafił wybaczyć zmarłej żonie zdrady, a jednocześnie stoi przed ostatecznym, moralnym dylematem — czy wykorzystać prerogatywę prawa łaski wobec skazanych, których życie spoczywa na jego decyzji.

Sorrentino rozgrywa tę opowieść na kilku płaszczyznach. Z jednej strony mamy dużą scenę polityczną — głosowanie, media, ciężar urzędu i oczekiwania społeczeństwa. Z drugiej — intymny dramat ojca, który nie potrafi odnaleźć drogi do córki, nie umie udźwignąć własnej winy ani uczucia utraty. Reżyser zręcznie przenika tę skalę: decyzje podejmowane przy marmurowych stołach mają swoje odbicie w małych, domowych gestach; wielka polityka i prywatne rachunki sumienia stają się wzajemnie niezbywalne.

Centralnym pytaniem filmu jest zestawienie dwóch czynów — “brutalnego aktu miłosierdzia” i “morderstwa z miłości” — oraz próba odpowiedzi, która z tych zbrodni zasługuje na wybaczenie. Sorrentino nie podaje prostych odpowiedzi. Zamiast tego prowadzi widza labiryntem wątpliwości, pozostawiając miejsce na interpretację i wewnętrzny spór. To kino moralnego napięcia: każda opcja niesie w sobie tragiczny ładunek, każda racja ma swoją cenę.

Estetycznie film wpisuje się w rozpoznawalne spektrum estetyczne reżysera — bogate kadry, teatralne kompozycje, momentami ironiczny dystans wobec bohaterów i świata, a jednocześnie głęboki liryzm. Sorrentino potrafi stworzyć scenerię, która mówi równie dużo co dialogi: przestrzenie pałacowe i urzędowe przeciwstawione są klaustrofobicznym wnętrzom rodzinnego domu; światło i cisza budują atmosferę zawieszenia, w której każda decyzja wydaje się ważyć więcej niż życie.

Nie sposób nie zauważyć drugiego, równoległego wątku — relacji ojca z córką. To właśnie w tej, pozornie drobnej osi filmu, reżyser umieszcza emocjonalną prawdę opowieści. Prezydent jako ojciec jest człowiekiem niezdolnym do prostych gestów bliskości; jego pozycja społeczna i wewnętrzne zranienia oddzielają go od możliwości odkupienia. W tym sensie La Grazia to też opowieść o więziach międzyludzkich, o tym, jak urazy i milczenie kształtują losy kolejnych pokoleń.

Toni Servillo daje tu jedną ze swoich najbardziej subtelnych ról: bez efektownych wybuchów, raczej poprzez napięcie, które narasta w milczeniu. Jego bohater jest sprzecznością — człowiekiem, który nie potrafi wybaczyć innym, a jeszcze mniej sobie. To portret człowieka znużonego własnym majestatem i uporem, ale też kogoś, kto w końcu staje przed możliwością przemiany — lub odsunięcia się od niej.

Dla widzów przyzwyczajonych do szybkich rozstrzygnięć film oferuje doświadczenie wymagające cierpliwości i refleksji. La Grazia to nie kino moralitetu z gotowym morałem, to raczej zaproszenie do rozmowy: o tym, do kogo należą nasze dni, o granicach prawa i miłosierdzia, o tym, czy przebaczenie można zasłużyć — i czy w ogóle mamy do niego prawo. Sorrentino udowadnia, że nawet znając siebie, można w jednej chwili podjąć decyzję, która zaskoczy nas samych i przyniesie ulgę albo na zawsze zmieni życie innych.

To film dla widzów, którzy cenią kino emocjonalne i intelektualne zarazem — oszczędne w rozwiązaniach fabularnych, bogate w sensy i obrazy. La Grazia nie daje łatwych odpowiedzi, ale zostawia widza z pytaniami, które długo nie chcą odejść. Warto wybrać się na to spotkanie — nie tylko dla znakomitej roli Toni Servillo, lecz także po to, by zastanowić się, co to znaczy wybaczyć i czy łaska może odmienić życie.