Ciało jako granica między gatunkami

„W moim brzuchu mieszka zwierzę” to wystawa, która prowadzi widza przez najważniejsze obszary praktyki artystycznej Soni Rammer: animal studies, ekokrytykę i posthumanizm. Artystka nie traktuje jednak tych pojęć jak akademickich etykiet. Przekłada je na doświadczenie ciała, intuicji i relacji z tym, co nieznane.

Przede wszystkim wystawa pyta o znaczenie człowieczeństwa w świecie, który nie należy wyłącznie do ludzi. Rammer przypomina, że jesteśmy częścią większych wspólnot — ludzkich i nieludzkich — istniejących przed cywilizacją przemysłową i trwających mimo jej konsekwencji. W efekcie jej opowieść dotyczy nie tylko zwierząt, lecz także ziemi jako żywej, sprawczej przestrzeni.

Wcielenia i performans

Centralne miejsce w twórczości Soni Rammer zajmuje performans wideo. Artystka wciela się w hybrydyczne istoty, zawieszone pomiędzy tym, co ludzkie, a tym, co zwierzęce. Nie odtwarza jednak natury w dosłowny sposób. Z kolei poprzez gest, kostium, ruch i obecność w konkretnym środowisku próbuje sprawdzić, jak daleko można przesunąć granice własnej tożsamości.

Od siedmiu lat Rammer dokumentuje eksperyment polegający na testowaniu nie-człowieczeństwa. Jej działania powstają w bardzo różnych miejscach: w Marphie w Nepalu, Oqaatsut na Grenlandii, na pustyni Atakama w Chile oraz w opuszczonych kopalniach Dolnego Śląska. Każda z tych przestrzeni uruchamia inną opowieść, a ponadto zmusza artystkę do konfrontacji z odmiennym krajobrazem, kulturą i sposobem odczuwania świata.

W tym ujęciu zwierzęce ciało i fizjologia nie pozostają wyłącznie przedmiotem obserwacji. Stają się narzędziem twórczej identyfikacji, a także terenem niepewności. Rammer pokazuje, że wejście w skórę innego zawsze pozostaje częściowe i ryzykowne — jednak właśnie ta niemożność pełnego utożsamienia otwiera najciekawsze pytania.

Od „Kości” do „Serca szczurzycy”

Wystawa łączy nowe iteracje wcześniejszych prac z premierowym projektem. Zobaczymy między innymi „Kość” (2005), „Wolałabym być Yeti” (2019), „O kobiecie, która myślała, że jest psem” (2022–2026) oraz „TO” (2024–2026). Do tego zestawu dołącza „Serce szczurzycy” (2026), praca, która zapowiada kolejny etap artystycznych poszukiwań.

„Kość” wyrasta z cyklu obrazów inspirowanych zarówno dziedzictwem naturalnym Ziemi, jak i refleksją antropologiczną. Punktem wyjścia była między innymi książka „Biegnąca z wilkami”, ale Rammer nie poprzestaje na ilustracyjnym odwołaniu do mitu czy symbolu. W jej malarstwie kość staje się śladem pamięci, materialnym znakiem przemijania i dowodem istnienia wspólnoty przekraczającej ludzką historię.

„Wolałabym być Yeti” kieruje uwagę ku figurze potwora, który wymyka się prostym klasyfikacjom. Yeti może oznaczać obcość, samotność i pragnienie ucieczki od cywilizacyjnych reguł. Tymczasem praca „O kobiecie, która myślała, że jest psem” buduje napięcie wokół płynności tożsamości i pytania o to, czy człowiek zawsze musi pozostać człowiekiem w znanym, kulturowym sensie.

Niepokój jako metoda

Rammer łączy doświadczenie własnego ciała z warsztatem antropologicznym i psychologicznym, a także z malarską wrażliwością. Dzięki temu tworzy język osobisty, ale nie zamyka go w prywatnym dzienniku. Każda praca prowadzi ku szerszej refleksji nad relacją między naturą i kulturą, fikcją i rzeczywistością oraz tym, co indywidualne i wspólnotowe.

Co więcej, wystawa nie oferuje łatwego pocieszenia. Jej osią pozostaje ambiwalencja: fascynacja innym gatunkiem miesza się z lękiem przed utratą własnej formy. Artystka nie rozstrzyga, gdzie kończy się człowiek, a zaczyna zwierzę. Zamiast tego pozwala, by granica drżała, przesuwała się i pozostawała niepewna.

W rezultacie „W moim brzuchu mieszka zwierzę” działa jak zaproszenie do uważniejszego odczuwania. To wystawa o wcielaniu się, ale także o niemożności pełnego wcielenia. O tym, że bycie ludzkim oznacza przede wszystkim pozostawanie w relacji — z innym, z nieznanym i z ziemią, która przechowuje ślady wszystkich istnień.

Podsumowanie

Co: wystawa „W moim brzuchu mieszka zwierzę” Soni Rammer
Gdzie: miejsce wydarzenia nie zostało wskazane w opisie
Kiedy: termin nie został wskazany w opisie