Troska we współczesnej sztuce – między wrażliwością a odpowiedzialnością

Poznań, miasto od lat pulsujące życiem artystycznym, staje się miejscem niezwykle istotnej debaty o miejscu troski w praktykach artystycznych. W ostatnich latach coraz częściej mówi się o sztuce nie tylko jako formie estetycznej ekspresji, ale także jako przestrzeni oddziaływania społecznego, gdzie wartości takie jak wrażliwość, empatia i odpowiedzialność odgrywają centralną rolę. Tym właśnie zagadnieniom został poświęcony otwarty panel dyskusyjny „Artystki i praktyki troski”, który odbył się w Sali pod Zegarem w Poznaniu. Inicjatorką spotkania była kulturoznawczyni Karolina Sikorska – badaczka zajmująca się spojrzeniem na sztukę przez pryzmat relacji międzyludzkich i praktyk opiekuńczych.

Przecinające się światy prywatne i artystyczne

Czy troska może przecinać życie zawodowe i prywatne artystek, tworząc między nimi napięcia lub wręcz przeciwnie – synergię? To pytanie przewijało się przez całe wydarzenie. Jak podkreśliła Karolina Sikorska, troska nie powinna być postrzegana jedynie jako pasja czy element codzienności, lecz jako pełnoprawna wartość, która determinuje wybory oraz strategie twórcze, często niosąc ze sobą konsekwencje emocjonalne, społeczne i zawodowe.

Podczas panelu trzy wyjątkowe artystki podzieliły się swoimi doświadczeniami i przemyśleniami na temat prowadzenia praktyk artystycznych z troską u podstaw. Wszystkie prezentują odmienną wrażliwość i styl, ale łączy je świadome podejście do roli artysty w społeczeństwie.

Gdzie medycyna spotyka sztukę – Natalia Bażowska

Natalia Bażowska to postać, która na pozór oszukuje stereotypy. Ukończyła medycynę i zdobyła doktorat w psychiatrii, ale równolegle rozwija karierę artystki wizualnej. Taka interdyscyplinarność daje jej wyjątkową perspektywę, łączącą naukę o ludzkim umyśle z ekspresją malarską, fotograficzną czy wideo. Jej prace to swoisty most między podświadomością a widzialnym światem – odkrywające złożoność relacji międzyludzkich oraz człowieka z naturą.

Obecnie o swej pracy, pasjach i spojrzeniu na świat opowiada w dokumencie „Czym tak naprawdę jest życie” (2025, reż. A. Fudala-Barańska), dostępnym na platformie Vod TVP. Film rzuca światło na to, jak może wyglądać twórczość oparta na głębokiej trosce o psychiczne i emocjonalne dobro odbiorcy.

Włókno jako medium społecznej troski – Anna Maria Brandys

Anna Maria Brandys rozwija swoje artystyczne fascynacje w zakresie szeroko pojętej sztuki włókna. Posiada tytuł doktora sztuki i pełni funkcję adiunktki na Wydziale Edukacji Artystycznej Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu. Jej twórczość często angażuje się w kwestie feministyczne oraz ekologiczne, co jest odzwierciedleniem troski o planetę oraz o role społeczne i ich przemiany.

Założycielka Fundacji Jak Malowana, współtwórczyni ważnych lokalnych inicjatyw kulturalnych jak Dom Bajek i Biennale Tkaniny Artystycznej, Brandys łączy w swoich działaniach wymiar artystyczny i edukacyjny. Jej projekty zachęcają do aktywnego uczestnictwa w kulturze oraz do refleksji nad tym, jak sztuka może służyć społeczności.

Relacje ponad granice – Magdalena Starska

Magdalena Starska to artystka wizualna z duszą globtroterki i matki trójki dzieci. Jej twórczość obejmuje rysunek, instalacje i performansy, z wyraźnym akcentem na strategie opiekuńcze i relacyjne. Starsza jest członkinią kolektywu Penerstwo oraz współtworzy przedmiot „Wiedza o materii” w Instytucie Intermediów UA w Poznaniu.

Podróż badawcza po Ameryce Południowej ukształtowała jej spojrzenie na różnorodność form troski kulturowej i społecznej poza Europą. Praktyka Magdaleny to przykład jak można przenosić idee troski ze sfery prywatnej i lokalnej do uniwersalnych wymiarów globalnych.

Emancypacja czy ciężar?

Jednym z najbardziej stymulujących aspektów dyskusji była próba zdefiniowania, czy troska jest doświadczeniem emancypacyjnym, które pozwala artystkom zyskać nową moc sprawczą, czy raczej trudnością utrudniającą swobodną twórczość. Karolina Sikorska podkreśliła, że troska to pole napięć – jednocześnie otwiera przestrzeń współodpowiedzialności i współtworzenia, ale wymaga też nieustającej pracy nad równowagą pomiędzy emocjonalnym zaangażowaniem a zawodową autonomią.

Zebrane doświadczenia wskazują na potrzebę wypracowywania nowych praktyk artystycznych – takich, które będą integrować wrażliwość i odpowiedzialność wobec świata społecznego bez naruszania granic osobistych.

Koniecznie zapamiętajcie:

• Miejsce spotkania: Sala pod Zegarem (II piętro), Poznań
• Data: Wydarzenie otwarte dla wszystkich zainteresowanych
• Wstęp: Wolny
• Organizator: Karolina Sikorska wraz z zaproszonymi artystkami

Podsumowanie

Spotkanie w Sali pod Zegarem to nie tylko debata teoretyczna, ale także przestrzeń wymiany doświadczeń artystek o wyjątkowej dojrzałości – zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Pokazuje ono, że troska może stanowić kluczowy element sztuki naszych czasów, który pomaga budować mosty między indywidualnością a wspólnotą. W Poznaniu powstaje zatem nowe miejsce spotkań dla tych, którzy sztukę rozumieją jako formę odpowiedzialnego zaangażowania społecznego.

Zapraszamy do śledzenia kolejnych wydarzeń wokół projektu „Artystki i praktyki troski” oraz do aktywnego uczestnictwa w tej pasjonującej rozmowie o tym, jak być artystką czy artystą inaczej – z troską u podstaw twórczości.