Wielki błękit (wersja kinowa) — powrót do morskiej otchłani i tajemnicy ludzkiego serca

Wielki błękit Luca Bessona to film, który od lat żyje własnym życiem w pamięci widzów — przede wszystkim dzięki obrazom, które zapadają w pamięć jak sny o bezkresnym oceanie. Wersja kinowa tej opowieści o przyjaźni, rywalizacji i miłości zabiera nas w podróż od lat 50. aż po czasy współczesne, śledząc losy dwóch nurków swobodnych: Jacques’a Mayola i Enzo Molinariego, oraz kobiety, która staje się osią ich świata — Johany Baker. To film o głębinach wody, ale jeszcze bardziej o głębinach duszy.

Obraz, mimo że prowadzi nas przez widowiskowe zawody i niebezpieczne rekordy, nie jest dokumentalnym kronikowaniem ekstremalnego sportu. Besson tworzy raczej poetycki fresk o obsesji i tęsknocie. Jacques (Jean‑Marc Barr) to typ człowieka zrodzony z morza — zamknięty w sobie, tajemniczy, z niemal mistycznym związkiem z podwodnym światem. Enzo (Jean Reno) to przeciwieństwo: zadziorny, żarliwie rywalizujący, żyjący poprzez wyzwania. Między nimi narasta napięcie rodem z mitologii — przyjaźń zmienia się w rywalizację, rywalizacja w coś jeszcze głębszego, co rani i jednocześnie popycha dalej. Johana (Rosanna Arquette) to postać, która próbuje łączyć te dwa światy — ludzka, czuła, zmysłowa obecność, swoisty kotwiczny punkt dla Jacque’a, przypominający mu, że poza wodą istnieje życie, które warto ocalić.

Siła Wielkiego błękitu tkwi w kontrastach: napięcie i ryzyko związane z nurkowaniem bez butli zestawione jest z niemal ekstatycznym zachwytem spełnionego kontaktu z naturą. Reżyser kreuje sceny podwodne z taką dbałością o światło, kolor i ruch, że wiele z nich należy do najpiękniejszych w dziejach kina. Błyskawiczna cisza i rozległość oceanu, majestat stworzeń morskich, subtelne gry końcówek oddechu — to wszystko działa jak hipnoza. Obiektyw kamery zdaje się płynąć wraz z bohaterami, dając widzowi poczucie unoszenia się, zanurzania i oddychania innym rytmem.

Muzyka Érica Serry dopełnia tego doświadczenia: elektroniczne, ale jednocześnie ciepłe brzmienia tworzą aurę nostalgii, intymności i nieuchwytnej tęsknoty. W połączeniu z długimi ujęciami i lekko oniryczną estetyką Bessona otrzymujemy film, który częściej przemawia obrazem i nastrojem niż dialogiem i fabularnymi konfrontacjami.

Warto zwrócić uwagę również na uniwersalne tematy, które przewijają się przez film: pytania o granice ludzkich możliwości, o cenę, jaką płaci jednostka za dążenie do „bycia lepszym”, oraz o to, jakie znaczenie ma prawdziwa bliskość. Besson, choć fascynuje się spektaklem i ryzykiem, nie gloryfikuje ich bezkrytycznie — raczej bada, co w ludziach popycha do przekraczania granic i jakie są tego skutki. W tym sensie Wielki błękit to film refleksyjny, o melancholijnym odcieniu.

Wersja kinowa, do której wraca wielu fanów, jest zwarta, rytmiczna i zachowuje dramaturgię niezbędną do utrzymania napięcia. Dla widzów odkrywających film po raz pierwszy będzie ona dobrym punktem startowym — oferuje pełnię doznań wizualnych i emocjonalnych bez długiego, rozciągniętego epilogu, który można znaleźć w innych wersjach. To właśnie teatralne tempo i selekcja scen sprawiają, że film zachowuje „filmowy” charakter — jak spektakl, który ma porwać i zostawić widza z uczuciem zadumy.

Wielki błękit jest też filmem o melancholii epoki — o świecie, który wolniej się zmieniał, gdzie rytmy natury i ludzkie obsesje miały więcej przestrzeni. Jego sukces polega na umiejętności połączenia widowiskowej strony nurkowej z intymnym portretem postaci. Aktorstwo Barr’a, Reno i Arquette tworzy zgraną trójkę, której chemia sprawia, że historia działa zarówno na poziomie emocji, jak i symbolu.

Podsumowując: to film, który warto zobaczyć dla samych scen podwodnych — ale także dla refleksji, jaką prowokuje. Wersja kinowa zachowuje esencję Bessonowskiego widowiska: nasycone kolory, medytacyjne ujęcia i dramaturgię rywalizacji przefiltrowaną przez liryzm. Dla miłośników kina obraz ten pozostanie przede wszystkim opowieścią o logice tęsknoty — tej za wodą, za innym człowiekiem, za sobą samym.