uroUPIORY XII: festiwal, który łączy pamięć i eksperyment

W październiku 2026 roku wraca uroUPIORY XII Festiwal Sztuki pamięci Stanisławy Franek. To wydarzenie od lat wymyka się prostym kategoriom, dlatego działa tak mocno: łączy poezję, muzykę niezależną, performance i sztuki wizualne w jedną, żywą całość. Co więcej, organizatorzy konsekwentnie budują wokół festiwalu atmosferę intymności, w której sztuka nie służy dekoracji, lecz spotkaniu i wymianie.

Niszowa energia i duch „zrób to sam”

Za festiwalem stoi poznański poeta, muzyk i performer, od dawna związany z obiegiem niezależnym. Jego doświadczenie słychać w sposobie myślenia o programie: zamiast jednego gatunku dostajemy szerokie spektrum form, a jednak całość nie rozpada się na przypadkowe punkty programu. Przeciwnie, wydarzenie ma wyraźny charakter autorski i bardzo osobisty.

Festiwal wyrósł z wydawnictwa uroruro.manufucktura, dlatego jego estetyka od początku opiera się na etyce „zrób to sam”. W rezultacie publiczność trafia nie na klasyczny przegląd koncertowy, lecz na artystyczny mikroświat, w którym równie ważne są występy, publikacje, słuchowiska i działania wizualne. Warto dodać, że każda edycja otrzymuje własny, poetycki tytuł, a tegoroczna odsłona brzmi szczególnie intrygująco: Dies Festus.

Program budowany wokół poezji dźwiękowej

Tym razem motywem przewodnim będzie twórczość Sophie Podolski oraz Ernsta Herbecka, prezentowana jako poezja dźwiękowa. To wybór trafny, ponieważ festiwal od lat szuka punktu styku między słowem, głosem i brzmieniem. Ponadto taki kierunek dobrze pasuje do jego charakteru: zamiast gładkiej prezentacji dostajemy propozycję wymagającą, ale też niezwykle sugestywną.

Z kolei sam zestaw nazwisk zapowiada program różnorodny i wyrazisty. Swoje prace ogłoszą między innymi Adam Kempa, Ai fen, Amelia Wielicka, Daniel Vlček, Darius Gidi, Dobre Niemieckie Porno, Eryn Ryś, Ewa Szumska, Głos, Hubert Kostkiewicz, Józef, K.O.M.P.F., Laboratorium Dźwięku, Małe Nieba, Mikołaj Fajfer, Monika Pich, Mr. MaryśMOON, p o e s i. f y s i k ., Prawo Trucizny, Robert Broniarz, Robert Brzęcki, Vladyslav Lisenkov i Witold Oleszak. Taki skład sugeruje, że festiwal nie będzie grzecznym przeglądem, lecz intensywnym doświadczeniem na styku muzyki eksperymentalnej, performansu i poetyckiej akcji.

Miejsca, które współtworzą atmosferę

Festiwal rozłoży się na trzy miasta: Szczecin, Poznań i Konin. To ważne, ponieważ przestrzeń w tym projekcie nie pełni roli neutralnego tła. Przeciwnie, każde miejsce dopisuje własny kontekst do wydarzenia. W Szczecinie festiwal otworzy Pracownia Afektywnych Praktyk Artystycznych, następnie program przeniesie się do Poznania, a finałowe dni odbędą się w reprezentacyjnej Sali Wielkiej Centrum Kultury ZAMEK.

W efekcie publiczność zobaczy nie tylko koncerty i performanse, lecz także sposób, w jaki sztuka niezależna potrafi funkcjonować w różnych obiegach: od kameralnych przestrzeni po instytucjonalne wnętrza o dużej skali. To właśnie ten kontrast często daje najciekawsze efekty.

Festiwal jako gest daru

Jednym z najważniejszych znaków rozpoznawczych uroUPIORÓW pozostaje idea bezinteresownego dzielenia się sztuką. Wydarzenia są bezpłatne, dlatego publiczność może wejść w ten świat bez barier finansowych. Co więcej, organizatorzy rozdają uczestnikom unikalne wydawnictwa dźwiękowe i literackie, wzmacniając w ten sposób filozofię „daru”.

To podejście brzmi dziś szczególnie świeżo, ponieważ festiwal otwarcie neguje podporządkowanie sztuki pieniądzom. Nie chodzi tu jednak o manifest dla samego manifestu. Chodzi przede wszystkim o praktykę, w której twórczość odzyskuje wymiar wspólnotowy i osobisty. Dlatego uroUPIORY wyróżniają się na tle wielu wydarzeń artystycznych: nie sprzedają doświadczenia, lecz je ofiarowują.

Audycje w Radiu UAP przed festiwalem

Od czerwca 2026 roku organizatorzy zapraszają także do słuchania cyklu audycji festiwalowych na antenie Radia UAP. Seanse będą odbywać się w każdy poniedziałek o godzinie 20:00. To dobry wstęp do październikowej odsłony, ponieważ pozwoli oswoić estetykę festiwalu jeszcze przed rozpoczęciem wydarzeń na żywo. Tymczasem sam cykl radiowy może stać się osobnym, intrygującym rozdziałem tej edycji.

Dlaczego warto zwrócić uwagę

uroUPIORY nie udają wydarzenia dla wszystkich i właśnie dlatego przyciągają uwagę. Mają własny język, własną etykę i własny rytm. Ponadto potrafią łączyć poetycką wrażliwość z eksperymentem dźwiękowym bez popadania w akademicki chłód. W rezultacie otrzymujemy festiwal, który bardziej się przeżywa, niż tylko ogląda czy słucha.

W tegorocznej formule szczególnie mocno wybrzmiewa pamięć: osobista, artystyczna i wspólnotowa. To właśnie ona spaja program, nadaje mu sens i sprawia, że kolejne dni nie układają się w zwykły harmonogram, lecz w opowieść o obecności, głosie i wymianie.

Podsumowanie

Co: uroUPIORY XII Festiwal Sztuki pamięci Stanisławy Franek

Gdzie: Szczecin, Poznań, Konin

Kiedy: 5–11 października 2026

Za ile: wstęp bezpłatny