Testament Ann Lee — opowieść o wierze, ekstazie i cenie utopii

Mona Fastvold, reżyserka znana z subtelnej, ale bezkompromisowej narracji w “Świecie, który nadejdzie” i wizualnej śmiałości “The Brutalist”, wraca z filmem, który wydaje się być jej najbardziej ambicjonalnym krokiem w stronę kina historycznego i duchowego zarazem. “Testament Ann Lee” to adaptacja prawdziwych wydarzeń z życia kobiet, które odmieniły oblicze religijnego radykalizmu XVIII wieku — i jednocześnie intymna, pełna napięcia biografia jednej z najbarwniejszych postaci tego okresu: Ann Lee, założycielki wspólnoty znanej dziś szerzej jako Szejkersi.

W tytułową rolę wciela się Amanda Seyfried — aktorka, która w ostatnich latach konsekwentnie rozbudowuje swój repertuar, sięgając po role wymagające wewnętrznej przemiany i fizycznej odwagi. Fastvold wykorzystuje jej duże możliwości ekspresji: Seyfried oddaje Ann zarówno jako charyzmatyczną liderkę o żarzącym się przekonaniu o równości płci i wspólnocie, jak i kobietę złamaną osobistymi tragediami i presją otaczającego świata. Jej Ann nie jest tylko ikoną wiary; to postać złożona, często targana sprzecznymi emocjami, co sprawia, że film unika banału hagiografii.

Film balansuje między intymnym portretem a epicką opowieścią o ruchu społecznym. Fastvold – jako reżyserka i scenarzystka – zdaje się fascynować paradoksem: jak dążenie do utopii może rodzić zarówno nadzieję, jak i przemoc, jak idea równości może wymagać rezygnacji z osobistych więzi. Ten moralny i emocjonalny dylemat jest osią filmu: widz poznaje, jak idea wspólnoty zmienia relacje, jak wyzwolenie kobiet splata się z regułami ascetyzmu i celibatu, oraz jak taniec i muzyka stają się instrumentami zarówno duchowego uniesienia, jak i kontroli społecznej.

Jednym z najbardziej odważnych zabiegów produkcji jest wykorzystanie dziedzictwa muzycznego Szejkersów. Ponad kilkanaście tradycyjnych hymnów reformowanych i reinterpretowanych zostało tu przekształconych w sekwencje taneczne — pełne energii, przeładowane symboliczną choreografią autorstwa Célii Rowlson-Hall („Vox Lux”). Te sceny nie tylko ilustrują rytuały wspólnoty; stają się kluczowym motorem narracji, kompresując emocje i konflikty grupowe w kinetyczne obrazy. Ruchy są nieraz surowe, nieraz ekstatyczne, ale zawsze ściśle związane z psychologicznym profilem postaci i krajobrazem duchowym, który Fastvold chce oddać.

Muzyka Daniela Blumberga — zgodnie z informacją o współpracy — wprowadza dodatkową warstwę: jego oryginalne kompozycje i piosenki współgrają z tradycyjnymi hymnami, tworząc ścieżkę dźwiękową, która jest jednocześnie archaiczna i nowoczesna. Blumberg gra na kontrastach: intymne, niemal ascetyczne pasaże sąsiadują z gwałtownymi wybuchami perkusyki i chóralnych fraz, co podkreśla dualizm filmu — ciszę modlitwy i hałas zbiorowej ekstazy.

W warstwie wizualnej Fastvold i jej współpracownicy stworzyli świat, który oddycha epoką, ale zostaje przefiltrowany przez współczesną estetykę. Kostiumy i scenografia odwołują się do prostoty i surowości życia wczesnych Szejkersów, lecz kadry często wydobywają detale z niemal modernistyczną precyzją: fakturę tkanin, ślad rąk na drewnie, światło wpadające przez małe okna. Reżyserka operuje osiami symetrii i asynchronicznymi cięciami montażowymi, by podkreślić zarówno kolektywny charakter ruchu, jak i jednostkowe tragedie.

Narracyjnie “Testament Ann Lee” unika linearnej biografii na rzecz mozaikowej konstrukcji — retrospekcje, rytualne inscenizacje, sny czy wizje bohaterki splatają się, tworząc portret niemożliwy do uproszczenia. Film pokazuje proces tworzenia wspólnoty: od pierwszych spotkań i wglądów Ann w boską misję, przez konflikty z lokalnymi władzami, po wewnętrzne kryzysy wiernych. Fastvold nie boi się pokazywać mrocznych aspektów idei: szykan, niezrozumienia, ofiar, jakie ponoszą zaangażowani.

Dla widzów zainteresowanych historią religii, feminizmem i transformacjami społecznych ruchów “Testament Ann Lee” będzie filmem wielowarstwowym. Jego siła leży w zdolności łączenia precyzyjnego rzemiosła filmowego z pasją do tematu — i w aktorskim widowisku, jakie daje Amanda Seyfried. Nie jest to film wyłącznie o przeszłości; to opowieść o tym, jak idee potrafią zrodzić piękno i przemoc, i o tym, ile kosztuje budowanie świata na fundamentach wiary.

Czy “Testament Ann Lee” stanie się kolejnym filmem, który otworzy większą dyskusję o duchowości i roli kobiet w ruchach religijnych? Jest na to spora szansa. Mona Fastvold zaprasza widza do zanurzenia się w doświadczeniu wiary, które jest równie fascynujące, co niepokojące — i to w kinie, które nie boi się zadawać trudnych pytań.