Ostatni wiking — bratobójczy heist z nutą beatlesowskiej psychodelii

Gdy kino kryminalne spotyka się z filmem drogi i psychodelicznym portretem tożsamości, powstaje mieszanka równie niebezpieczna, co fascynująca. Ostatni wiking to opowieść o dwóch braciach, których więzienne lata przestawiają życie na nowy tor: brutalny, impulsywny Anker wychodzi na wolność z jednym prostym celem — odzyskać zrabowaną fortunę. Problem w tym, że łup ukrył jego własny brat, Manfred, który teraz żyje w innym świecie, przedstawiając się jako John Lennon. Ta pozornie absurdalna zamiana ról staje się sercem filmu — metaforą pamięci, winy i granicy między rzeczywistością a performansem.

Fabuła i ton
Reżyser (i jednocześnie autor scenariusza w najlepszym tego słowa znaczeniu) prowadzi nas przez surowy, nieco postindustrialny pejzaż, gdzie kryminalna intryga łączy się z melancholią popkultury. Na tropie zaginionych pieniędzy bracia trafiają na ekipę osobliwych wyrzutków — ekscentryków, dawnych muzyków, alkoholików i samozwańczych fanów, którzy zamiast ułatwić zadanie, jedynie komplikują je. Żeby odnaleźć łup, Anker decyduje, że trzeba „reaktywować” legendarny zespół The Beatles — bo tylko „John Lennon” zna miejsce ukrycia.

To z pozoru komiczna, a jednocześnie pokręcona zapowiedź absurdalnego heistu, który w praktyce staje się dramatem o relacjach braterskich, o odkupieniu i o tym, co tracimy, gdy przyjmujemy cudzą tożsamość. Ton filmu balansuje między mrocznym humorem a brutalną realistyczną przemocą; miejscami przypomina czarną komedię kryminalną, innym razem — kameralne studium psychiki.

Postaci i aktorstwo
Anker to archetyp „ostatniego wojownika”: człowiek prosty, impulsywny, gotowy do użycia siły, lecz nie pozbawiony wewnętrznego kompasu. Jego determinacja i chropowata sympatia wobec widza czynią z niego postać złożoną — twarda skorupa kryje niezupełnie zgładzoną ranę. Manfred/„John” to z kolei najbardziej niejednoznaczna kreacja: człowiek, który wchodzi w rolę ikony popkultury, aby uprościć skomplikowaną, przesyconą traumą narrację własnego życia. To postać łamana, krucha, której psychiczne niestabilności reżyser pokazuje z subtelnością (choć momentami ryzykując stereotyping). Aktor wcielający się w Manfreda ma do zagrania prawdziwie trudne zadanie — odnaleźć w tej roli i komizm, i tragedię, i autentyczną samotność.

Wyróżniająca się jest też galeria „wyrzutków” — zespół charakterów, którzy dopełniają fabularnej mapy. Są tu byli muzycy, samozwańczy menedżerowie, oszuści i idealistyczni fanatycy. Każdy dodaje do filmu swoją tonację: groteskę, patos, żal lub groteskową łagodność.

Muzyka i estetyka
Pomysł na użycie The Beatles jako osi fabuły to strzał w dziesiątkę: muzyka funkcjonuje tu nie tylko jako tło, ale jako kod, wskazówka, mapa pamięci. Reżyser bawi się motywem fragmentarycznych riffów, zniekształconych coverów i nagrań domowej produkcji, które pełnią rolę poszlak. Ścieżka dźwiękowa potrafi jednocześnie wzruszyć i zaniepokoić — w końcu muzyka, która kiedyś była hymnem beztroski, staje się teraz kluczem do zbrodni i tożsamości.

Wizualnie film operuje kontrastami: surowe, zimne wnętrza więzienia i miejskie pejzaże przeplatają się z psychedelią wyobrażeń Manfreda — halucynacyjne sekwencje, zbliżenia na stare winyle, kolaże zdjęć i fragmenty archiwalnych materiałów. Kamera rzadko się uspokaja; dynamiczne ujęcia i nagłe cięcia podkreślają impulsowy charakter Ankera i rosnące napięcie fabuły.

Tematy i kontekst
Ostatni wiking to film o granicach tożsamości i o tym, co robimy, by odzyskać przeszłość. Braterstwo jest tu zarówno więzią krwi, jak i polem konfliktu. Poruszane są tematy resocjalizacji po więzieniu, upadku marzeń o wielkiej fortunie oraz moralnych konsekwencji zemsty. Nie brakuje też refleksji nad sposobem, w jaki ikony kultury (tu: The Beatles) są wykorzystywane jako schronienie przed rzeczywistością — i jak mogą stać się pułapką.

Trzeba przy tym podkreślić etyczny aspekt przedstawienia Manfreda jako osoby z zaburzoną tożsamością. Film próbuje balansować między empatią a narracyjną koniecznością, jednak widz powinien być świadomy ryzyka trywializacji czy wykorzystania choroby psychicznej jako „plot device”. Najlepsze momenty filmu to te, w których reżyser rezygnuje z taniej sensacji na rzecz ludzkiego portretu.

Minusy i ryzyka
Pomysł na „reaktywację” The Beatles jako element śledztwa to genialna metafora, ale może też wydawać się naciągana: w warstwie praktycznej scenariusz zmusza widza do przyjęcia serii szczęśliwych zbieżności i nieprawdopodobnych spotkań. Tonalnie film momentami walczy sam ze sobą — przeskoki między dramatem a czarną komedią nie zawsze są idealnie wyważone. Ponadto użycie nazwisk realnych postaci i zespołów może wywołać kontrowersje prawne bądź etyczne, co dla niektórych widzów osłabi immersję.

Dla kogo jest ten film?
Ostatni wiking spodoba się widzom lubiącym czarne komedie kryminalne z psychologicznym zacięciem, fanom kina drogi i tym, którzy cenią muzykę jako narracyjny motyw. To pozycja, która angażuje intelekt i emocje — idealna dla tych, którzy oczekują od filmu czegoś więcej niż prostego napadu na fortunę.

Podsumowanie
Ostatni wiking to odważna hybryda gatunkowa — heist, dramat rodzinny i psychodeliczny portret tożsamości. Dzięki mocnym postaciom, pomysłowemu użyciu muzyki i odważnej estetyce film wyróżnia się na rodzimym rynku. Mimo pewnych niedoskonałości w tonie i ryzyka związanego z przedstawieniem choroby psychicznej, obraz pozostaje intrygujący i zapada w pamięć. Jeśli kino ma od czasu do czasu prowokować i zadawać niewygodne pytania, ten film robi to z energią i ironią, o których długo się nie zapomina.