La Grazia — film, który zadaje pytanie o granice przebaczenia — to najnowsze spotkanie dwóch mistrzów włoskiego kina: Paolo Sorrentino i Toni Servillo. Reżyser znany z barokowej wyobraźni i ostrego oka do dekadencji ponownie kieruje aparat na postać, w której splatają się polityka, osobista klęska i religijne wątki. Servillo, od lat muza Sorrentina, daje tutaj kolejne wielowymiarowe wykonanie: portret mężczyzny, który po latach nie potrafi pogodzić się ze zdradą zmarłej żony, a jednocześnie stoi na czele państwa z mocą udzielania łaski.

Fabuła, skondensowana w zapowiedzi, otwiera przed widzem kilka nawzajem przenikających się zagadnień: ojcostwo i utrata kontaktu z córką, społeczny autorytet i prywatne upadki, wreszcie rachunek sumienia prezydenta u schyłku kadencji. W centrum moralnego konfliktu leżą dwa wyroki dożywotniego pozbawienia wolności — decyzja o ich ułaskawieniu ma zadecyduje nie tylko o losie konkretnych ludzi, ale i o tym, jak brzmi definicja „grawitacji” pojęcia łaski: czy jej miejsce jest w prawie, czy w sercu.

Tytułowy motyw „grazia” (łaska, dar) Sorrentino wykorzystuje podwójnie — jako termin prawny oraz jako pojęcie teologiczne i egzystencjalne. Film stawia pytanie, które ciąży niczym wyrok: czy istnieje czyn, który zasługuje na przebaczenie niezależnie od motywów sprawcy? Czy brutalny akt miłosierdzia jest mniejszym złem niż morderstwo „z miłości”? I — być może najbardziej dotkliwe — czy można sobie wybaczyć? Te pytania reżyser serwuje bez tanich odpowiedzi; zamiast moralizowania proponuje odbiorcy precyzyjnie skonstruowaną przestrzeń do namysłu.

Wizualnie La Grazia zapowiada się jako typowy Sorrentino: kadry wysmakowane, operowanie światłem i cieniem, scenografia balansująca między realnością a teatralną stylizacją. W jego filmach rozbuchane, często ironiczne obrazy luksusu i władzy kontrastują z intymnością scen prywatnych — i ten dysonans ma tu kluczowe znaczenie. Sorrentino umie uczynić politykę czymś osobistym, a prywatne upadki bohatera — sprawą publiczną, pokazując, jak cienka jest granica pomiędzy autorytetem a samotnością.

Toni Servillo znów potwierdza klasę aktora zdolnego w jednym spojrzeniu zawrzeć historię postaci. Jego prezydent to osoba o wielu sprzecznościach: powszechnie szanowany, a jednocześnie wewnętrznie rozszarpany; człowiek, którego decyzje naznaczają losy narodu, ale który nie umie poradzić sobie z prostą relacją ojca i córki. Servillo, korzystając ze znanej sobie palety subtelnych gestów, milczeń i mikro-ekspresji, tworzy postać zarówno fascynującą, jak i trudną do jednoznacznego osądzenia — a to w kinie Sorrentina zawsze jest wartością.

La Grazia nie jest filmem prostym ani ulgowo pouczającym. To opowieść o odpowiedzialności — tej oficjalnej, politycznej, i tej najbardziej prywatnej. O filmie trzeba mówić z uwagą, bo jego siła leży często w niuansie: w ciszy za słowami, w długim ujęciu, które odkrywa nieprawdę publicznej retoryki, i w scenach, w których łaska jawi się zarówno jako ostateczne rozstrzygnięcie prawa, jak i jako niemożliwy do utrzymania stan ducha.

Dla widzów oczekujących od Sorrentina spektaklu estetycznego i refleksji metafizycznej La Grazia będzie pozycją obowiązkową — film obietnicą kolejnej intelektualnej gry nad tym, co znaczy przebaczyć. Dla tych, którzy cenią kino aktorskie, Servillo ofiarowuje kolejne studium człowieka rozdartego między władzą a kruchością relacji. I choć reżyser nie podaje prostych recept ani nie rozwiązuje wszystkich dylematów — co przecież nie jest jego celem — to daje coś cenniejszego: przestrzeń, w której widz może zadać sobie pytanie, do kogo należą jego dni i czy w ogóle jesteśmy zdolni przebaczyć sobie samym.

La Grazia to film, który zostaje w głowie. Niekoniecznie dlatego, że daje odpowiedzi, ale dlatego, że zmusza do ich szukania. W kinie Sorrentina i w aktorstwie Servilla ten temat zyskuje formę dostojną, bolesną i — ostatecznie — liryczną.