„Frances Ha” – taniec na krawędzi dorosłości

Są filmy, które opowiadają o dorastaniu, choć ich bohaterowie dawno przekroczyli granicę wyznaczoną metryką. „Frances Ha” Noaha Baumbacha należy właśnie do tej kategorii. To pełna wdzięku, melancholii i energii opowieść o młodej kobiecie, która próbuje odnaleźć się w świecie, gdzie przyjaźnie ulegają zmianie, marzenia tracą wyrazistość, a dorosłość okazuje się znacznie mniej efektowna, niż obiecywały ją wcześniejsze wyobrażenia.

Frances Halladay mieszka w Nowym Jorku i pracuje jako początkująca tancerka. Nie jest jednak gwiazdą sceny ani artystką stojącą u progu wielkiego przełomu. Jej kariera rozwija się powoli, a kolejne zawodowe rozczarowania każą jej zadawać sobie pytanie, czy rzeczywiście ma talent i determinację potrzebne do spełnienia marzeń. Frances nie potrafi jednak zrezygnować z tańca. Nawet kiedy rzeczywistość podsuwa jej kolejne argumenty przeciwko dalszym próbom, ona uparcie poszukuje własnego rytmu.

Najważniejszą relacją w jej życiu jest przyjaźń z Sophie. Dziewczyny wspólnie mieszkają, rozmawiają o przyszłości i tworzą własny, niemal zamknięty świat. Ich więź przypomina momentami relację romantyczną — pełną bliskości, przywiązania i emocjonalnej zależności — choć pozbawioną jednoznacznych deklaracji. Wszystko zmienia się, gdy Sophie postanawia rozpocząć nowy etap życia. Wraz z jej odejściem Frances traci nie tylko współlokatorkę, lecz także poczucie stabilności. Musi zacząć od nowa, odwiedzając kolejne mieszkania, poznając nowych ludzi i próbując dopasować się do środowisk, w których nie zawsze czuje się u siebie.

Baumbach przygląda się swojej bohaterce z czułością, ale nie idealizuje jej. Frances bywa impulsywna, chaotyczna i niedojrzała. Podejmuje decyzje, których sama nie rozumie, ucieka przed odpowiedzialnością i nie zawsze potrafi rozpoznać, czego naprawdę chce. Jej spontaniczność bywa źródłem uroku, ale także przyczyną kolejnych problemów. Mimo to trudno ją potępiać. Frances nie jest nieudacznicą — raczej osobą, która jeszcze nie znalazła języka, za pomocą którego mogłaby opisać własne życie.

Jednym z największych atutów filmu jest kreacja Grety Gerwig. Aktorka nadaje Frances niezwykłą fizyczność: bohaterka niemal nieustannie się porusza, gestykuluje, biegnie ulicami Nowego Jorku i reaguje na świat całym ciałem. Jej słynny, improwizowany taniec staje się symbolicznym obrazem postaci — radosnej, nieporadnej, chwilami absurdalnej, ale przede wszystkim autentycznej. Frances nie tańczy dlatego, że wszystko w jej życiu układa się pomyślnie. Tańczy, ponieważ ruch pozwala jej choć na moment poczuć, że nadal kontroluje własną historię.

Film został nakręcony w czerni i bieli, co nadaje mu ponadczasowy, lekko nostalgiczny charakter. Nowy Jork nie jest tu wyłącznie tłem wydarzeń. To przestrzeń dynamiczna, pełna możliwości, ale również obojętna wobec jednostkowych dramatów. Bohaterka przemierza miasto pieszo, korzysta z metra, odwiedza kawiarnie i mieszkania znajomych. Jej codzienność układa się w serię krótkich epizodów, z których dopiero stopniowo wyłania się większy obraz — portret kobiety próbującej zaakceptować fakt, że życie nie zawsze prowadzi do wyraźnie wyznaczonego celu.

„Frances Ha” jest filmem o zmianie, ale nie o spektakularnym przełomie. Frances nie zdobywa nagle wielkiej sławy i nie otrzymuje wszystkich odpowiedzi. Jej przemiana jest subtelniejsza: polega na odzyskaniu samodzielności i zrozumieniu, że dorosłość nie musi oznaczać rezygnacji z marzeń. Czasem oznacza jedynie zgodę na to, by marzenia przyjęły inną formę.

W tej słodko-gorzkiej historii jest wiele humoru, lecz śmiech często sąsiaduje z zakłopotaniem i smutkiem. Baumbach pokazuje bowiem moment życia, w którym człowiek wciąż chce wierzyć, że wszystko jest możliwe, choć coraz częściej dostrzega ograniczenia własnych możliwości. „Frances Ha” nie oferuje łatwych pocieszeń, ale przypomina, że zagubienie nie musi być porażką. Być może jest po prostu jednym z etapów odnajdywania siebie.