Białoruski teatr mówi dziś szczególnie mocno

Festiwal „Druga Próba. Teatr ponad granicami” proponuje wieczór, który łączy teatralną wrażliwość z doświadczeniem migracji, przemocy i odzyskiwania głosu. 18 września w Bibliotece Raczyńskich publiczność zobaczy dwa czytania performatywne, dlatego ten punkt programu może zainteresować zarówno widzów śledzących nowe dramaty, jak i osoby szukające w teatrze emocji wykraczających poza czystą opowieść sceniczną. W efekcie zapowiada się spotkanie z tekstami, które nie tylko opowiadają o białoruskim doświadczeniu, lecz także dotykają tematów uniwersalnych: wstydu, bliskości, straty i próby rozpoczęcia życia od nowa.

„Jak pozbyć się wstydu” — intymny monolog o pęknięciach pamięci

O 16:00 zabrzmi czytanie performatywne sztuki Żeni Dawidenki w reżyserii Yulii Shauchuk. Przedstawienie zostanie wykonane w języku białoruskim z polskimi napisami, dlatego widzowie otrzymają dostęp do tekstu w jego oryginalnym brzmieniu, a jednocześnie nie stracą jego sensu. To ważne, ponieważ sama sztuka opiera się na psychologicznej finezji i na rytmie wewnętrznego dialogu.

Bohaterka próbuje zrozumieć, skąd bierze się jej niezdolność do kochania i przyjmowania miłości. Ponadto szuka odpowiedzi w rodzinnej pamięci, w półcieniach wspomnień i w drobnych, porozrzucanych obrazach przeszłości. Z kolei w tle pojawia się temat dziedziczonego lęku: brak czułości, trudność w wyrażaniu uczuć oraz nieumiejętność bliskości przechodzą z pokolenia na pokolenie jak bolesny rodzinny kod. To właśnie dlatego tekst działa jak teatralna diagnoza, ale nie osuwa się w publicystykę. Zamiast tego buduje delikatny, a zarazem mocny portret kobiety, która zaczyna rozumieć, że nie ponosi winy za własne emocjonalne zablokowanie.

W czytaniu wystąpią Raman Shytsko, Katarzyna Jermołowicz, Walentyna Sizonenko i Yuliya Shauchuk. Taki skład sugeruje spotkanie różnych energii aktorskich, a więc także ciekawą grę między dokumentalną surowością a sceniczną ekspresją. W rezultacie nawet forma czytania może nabrać intensywności pełnoprawnego spektaklu.

„Ruda wiewiórka” — historia ucieczki i nowego początku

O 18:15 publiczność zobaczy czytanie sztuki Hasi Kornievej w reżyserii Victorii Yegorovej. Na scenie wystąpią Oliwia Adamowicz, Mariia Brandt i Dzmitry Yesianevich, a tym razem twórcy przygotowali pokaz w języku polskim. To rozwiązanie otwiera tekst na szerszy krąg odbiorców i podkreśla jego uniwersalny wymiar.

„Ruda wiewiórka” opowiada o dwóch młodych lekarkach z Białorusi, które razem przeszły przez reżimowe więzienie, spotkanie z przemytnikiem i niebezpieczną ucieczkę przez zieloną granicę do Europy. Jednak najciekawszy dramat rozgrywa się dopiero po wszystkim: gdy wspólny cel znika, każda z kobiet musi samodzielnie poukładać swoje życie i własną pamięć. Tekst stawia więc pytanie o to, co dzieje się z bliskością po doświadczeniu granicznym. Ponadto pokazuje, że solidarność potrafi przetrwać, ale nie zawsze zachowuje dawny kształt.

Autorka łączy humor z przemocą, realizm z metaforą, dlatego opowieść nie zamyka się w jednym tonie. Właśnie ta wielowarstwowość może najmocniej poruszyć podczas czytania performatywnego. Z jednej strony dostaniemy konkretną historię białoruskich emigrantek, z drugiej — opowieść o utracie, zmianie i trudnym powrocie do samej siebie. Co więcej, taki materiał sceniczny ma w sobie siłę, która zostaje z widzem dłużej niż standardowy festiwalowy pokaz.

Teatr ponad granicami, czyli wspólny język doświadczeń

Program całego wydarzenia wpisuje się w ideę festiwalu „Druga Próba. Teatr ponad granicami”. To propozycja, która nie traktuje teatru jak zamkniętej formy, lecz jak przestrzeń spotkania ludzi i historii przekraczających narodowe oraz językowe podziały. Właśnie dlatego czytania performatywne zyskują tu szczególną rangę: pozwalają usłyszeć tekst niemal bezpośrednio, bez nadmiaru scenicznej dekoracji, a tym samym wydobywają z dramatu jego nerw i emocjonalny rdzeń.

Biblioteka Raczyńskich wydaje się miejscem szczególnie odpowiednim dla takiego programu. Z jednej strony daje kameralność, z drugiej — otwiera przestrzeń na dialog między literaturą a teatrem. W rezultacie publiczność nie dostaje tylko dwóch odrębnych prezentacji, lecz także możliwość spojrzenia na białoruskie doświadczenie z dwóch perspektyw: intymnej i politycznej, prywatnej i zbiorowej.

Podsumowanie

Co: Białoruskie czytania performatywne w ramach festiwalu „Druga Próba. Teatr ponad granicami”

Gdzie: Biblioteka Raczyńskich, Poznań

Kiedy: 18 września, godz. 16:00 i 18:15

Za ile: wstęp wolny