Kalendarium

KALENDARIUM POZNAŃSKIE – 10 KWIETNIA

Wypadek autobusu Bukowska - Grochowska 10.04.1975  Foto: Stanisław Wiktor / Cyryl

10 KWIETNIA Słońce w znaku Barana

Światowy Dzień Książki – obchodzony z inicjatywy wydawców hiszpańskich, ustanowiony przez UNESCO w marcu 1997 roku.

KALENDARIUM POZNANIA 2

Urodzeni 10 kwietnia to społecznicy. Działalność ta co prawda nie przynosi im wymiernych korzyści, ale sprawia dużą satysfakcję. Umysł mają chłonny i otwarty na wszelką wiedzę. Odznaczają się serdecznością i lojalnością. Starają się postępować godnie i w zgodzie z przepisami prawnymi oraz nakazami moralnymi. Na ich pogodę ducha wpływa duże poczucie humoru.

Imieniny obchodzą: Małgorzata, Daniel, Michał, Makary, Terencjusz

Cytaty na dziś:

– To prawda, że wolność jest rzeczą cenną – tak cenną, że wymaga racjonowania. Włodzimierz Lenin
– Jeżeli nie możesz uczynić nic dobrego, nie czyń przynajmniej nic złego. Lew Tołstoj
– Po łacinie – POST SCRIPTUM (P.S.) Po liście – Dopisek

KALENDARIUM POZNAŃSKIE

1535 Kasztelan kaliski Andrzej Górka wyruszył z wielkopolskim wojskiem z pomocą Litwie walczącej z Moskwą.

Adolf von Arnim-Boitzenburg Foto: wikipedia1803 Urodził się Adolf Heinrich Graf von Arnim-Boitzenburg, niemiecki polityk.

W latach 1840-42 był Prezesem Wielkiego Księstwa Poznańskiego i Prowincji Poznańskiej.

W 1848 roku (w dobie Wiosny Ludów) był krótko pierwszym premierem (Ministerpräsident) Prus. Był pierwszym premierem – jego poprzednicy zajmowali urząd Szefa Ministrów.

1857 W powiecie szamotulskim urodził się Stanisław Wegner, polski publicysta, tłumacz, księgarz, finansista, związany z Poznaniem i Wielkopolską. (zm. 1930).

W 1879 osiadł w Poznaniu. Początkowo praktykował w księgarni Jana Konstantego Żupańskiego, był także wspólnikiem księgarni i drukarni kierowanej dawniej przez Napoleona Kamieńskiego. Wydawał i redagował “Tygodnik Powieści”, od 1896 pod tytułem “Biblioteka Powieści”, a także pismo “Wielkopolanin”.

Po I wojnie światowej był m.in. dyrektorem Banku Parcelacyjnego (1919-1924) i publicystą “Gazety Powszechnej”. Był autorem ponad 1000 publikacji – recenzji teatralnych i muzycznych, felietonów, artykułów Opracował kilka prac poświęconych ksiegarstwu i życiu wydawniczemu Poznania, a także popularne antologie, m.in.: Złote myśli z dzieł J. I. Kraszewskiego (1879), Śpiewnik wielkopolski.

1897 W Paterku koło Nakła urodził się Franciszek Ozdyk, powstaniec wielkopolski.

Grób Franciszka Ozdyka w PaterkuWalczył m.in. w I wojnie światowej w centrum najkrwawszych walk – w okolicach Verdun. Tam też podczas jednej z bitew został ranny i trafił do szpitala. Po odzyskaniu pełnej sprawności skierowany został tym razem na front wschodni do Rosji, gdzie spędził resztę wojny.

27 stycznia 1919 r. Franciszek Ozdyk wraz z kolegą skierowani zostali do miejscowości Jarużyn tuż przy szosie Nakło-Szubin jako posterunek patrolowy. Gdy w pobliżu pojawił się silny oddział niemiecki, rozpoczęli ostrzeliwanie, by w ten sposób poinformować towarzyszy broni o niebezpieczeństwie.

Jeden z powstańców zdołał wycofać się, natomiast ranny Ozdyk, pozostał na miejscu i ostrzeliwał się do chwili wyczerpania amunicji. Wówczas to Niemcy dopadli stanowiska w którym leżał ranny powstaniec i w bestialski sposób, kolbami oraz bagnetami, dobili rannego. Wieczorem ta tragiczna wieść dotarła do rodziny. Siostry Franciszka niewielkim ręcznym wózkiem przewiozły zwłoki do Paterka.

Przez kilka dni modlono się w rodzinnym domu, przy poległym powstańcu, a następnie pochowano go w mogile na paterkowskim cmentarzu. Podczas pogrzebu zabrakło księdza, gdyż najbliższy z Nakła, nie otrzymał pozwolenia od władz niemieckich na przekroczenie Noteci.

W trakcie pogrzebu nieoczekiwanie zjawił się niemiecki patrol, który nakazał otwarcie trumny. Po jej oględnym sprawdzeniu, odchodząc, trzykrotnie oddał salwę w powietrze.

[na podstawie: www.27grudnia.pl]

Powstanie_wielkopolskie_1918-1919_powstańcy w okopachPowstanie Wielkopolskie, powstańcy w okopach

1919 Ukazało się rozporządzenie Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu o usunięciu niemieckojęzycznych napisów na urzędach, dworcach kolejowych i zmianie nazw ulic na polskie. Karą za złamanie przepisu były dwa lata więzienia i 10 000 marek polskich.

1920 Zmiana nazwy Wszechnicy Piastowskiej na Uniwersytet Poznański.

Collegium Minus Uniwersytetu w 1919 roku Foto: fotopolska

1923 Zmarł Franciszek Chłapowski – lekarz, przyrodnik, działacz społeczny. Założyciel Muzeum Przyrodniczego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu.

1935 W Poznaniu urodził się Jerzy Stanisław Milian, muzyk jazzowy, malarz i kompozytor, wibrafonista.

Szefowie klubu Stanisław Nowotny (z prawej) i Eugeniusz Mielcarek (w środku) odznaczają Jerzego Miliana, muzyka jazzowego i wibrafonistę w czasie uroczystości 10-lecia klubu "Od nowa" 23.3.1968W wieku szesnastu lat ukończył Państwową Średnią Szkołę Muzyczną w Poznaniu. Jego nauczycielami byli m.in. Wolfram Heicking i Bogusław Schaeffer.

W latach 1953–1955 tworzył kwintet wraz ze Stanisławem Chwiłkowskim, Ryszardem Czaplickim, Jerzym Piątkiem i Stanisławem Liskiem. W latach 1956–1958 grał na wibrafonie w sekstecie Krzysztofa Komedy, a na przełomie 1959 i 1960 w Kwintecie Jana Ptaszyna Wróblewskiego.

Na jego dorobek artystyczny składają się też oprawy muzyczne kabaretów. Dyrektor i kierownik artystyczny Orkiestry Rozrywkowej PRiTV w Katowicach, wykładowca na poznańskiej PWSM. Uczestnik wielu festiwali jazzowych (m.in. Jazz Jamboree).

Jerzy Milian we wspomnieniach przyznaje, że zaczął grać na wibrafonie z inspiracji Krzysztofa Komedy

Nie pamiętam jak doszło do spotkania z Komedą, natomiast nie zapomnę wspólnego spaceru ulicą Głogowską. Szliśmy wtedy razem do restauracji “Magnolia”, gdzie grał zespół posiadający w składzie także wibrafon. Wcześniej Krzysztof nabuzował mnie wiadomościami o tym instrumencie, o grupie Modern Jazz Quartet, mówił o Lionelu Hamptonie i Milt Jacksonie. Komeda miał znajomych wśród muzyków w “Magnolii”, wszedł więc na scenę i zaczął coś grać. Wtedy nieśmiało chwyciłem pałeczki i zacząłem uderzać w płytki wibrafonu. I to zaczęło grać!

Zdjęcie powyżej:  Szefowie klubu Stanisław Nowotny (z prawej) i Eugeniusz Mielcarek (w środku) odznaczają Jerzego Miliana, muzyka jazzowego i wibrafonistę w czasie uroczystości 10-lecia klubu “Od nowa” – 23 marca 1968,  fot. Jerzy Nowakowski / Cyryl

Jerzy Milian

1943 W Poznaniu urodził się Włodzimierz Schmidt, polski szachista, arcymistrz.

Wlodzimierz_Schmidt Foto: wikipediaJest absolutnym rekordzistą wśród polskich szachistów pod względem liczby występów na olimpiadach szachowych. Do 1994 r. reprezentował kraj na czternastu olimpiadach, pięciokrotnie na I i tyleż samo razy na II szachownicy. Tytuł mistrza międzynarodowego Schmidt uzyskał w 1968 r.

W 1973 r. zrezygnował z pracy naukowej na Politechnice Poznańskiej na rzecz profesjonalnej kariery szachowej. W tymże roku na turnieju w Lipsku jako pierwszy polski szachista (nie licząc nominowanych w 1950 r. Akiby Rubinsteina, Ksawerego Tartakowera i Mieczysława Najdorfa) wypełnił normę arcymistrzowską. Międzynarodowa Federacja Szachowa przyznała mu tytuł arcymistrza w 1976 r., po ponownym wypełnieniu normy w memoriale Akiby Rubinsteina w Polanicy-Zdroju.

Od wielu lat Schmidt jest niekwestionowanym autorytetem wśród polskich szachistów. Słynie z gruntownego przygotowania teoretycznego i dobrej techniki, a także wyjątkowego refleksu (jest szesnastokrotnym mistrzem Polski w szachach błyskawicznych).

Jest trenerem (w 2004 r. otrzymał jako pierwszy Polak trenerski tytuł FIDE Senior Trainer) i działaczem szachowym, w latach 1999-2004 był również wiceprezesem Polskiego Związku Szachowego do spraw sportowych. Od 2009 r. ponownie pełni tę funkcję.

Pomnik Siewcy w Luboniu Foto: wikipedia1944 W Auschwitz zmarł Marcin Rożek, rzeźbiarz i malarz, profesor Szkoły Sztuk Zdobniczych w Poznaniu. Jego najbardziej znana rzeźna to Siewca w Luboniu (replika znajduje się także przez Uniwersytetem Przyrodniczym).

W 1900 rozpoczął w Poznaniu naukę zawodu kamieniarza. W 1904 Towarzystwo Naukowej Pomocy im. Karola Marcinkowskiego przyznało mu stypendium, dzięki któremu mógł studiować w szkole rzemiosł artystycznych w Berlinie; kształcił się również w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium (1905-1909) i Paryżu (1909-1911). W 1913 osiadł w Poznaniu. Uczestniczył w powstaniu wielkopolskim w oddziałach I. Mielżyńskiego.

Po 1919 był aktywnym uczestnikiem życia kulturalnego Poznania. Współtworzył grupę artystów wielkopolskich “Plastyka” oraz wykładał w poznańskiej Szkole Sztuk Zdobniczych (stanowiącej później podstawę Akademii Sztuk Pięknych).

W 1934 przeniósł się do Wolsztyna, gdzie pracował do wybuchu II wojny światowej. Ukrywał się przed aresztowaniem, został jednak zatrzymany przez Niemców w Tarnowie Podgórnym w 1941 i uwięziony w Forcie VII w Poznaniu; w lipcu 1943 przewieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, gdzie niespełna rok później zmarł.

1945 Walki o Cytadelę w 1945 r ominęły poznańską Gazownię, dzięki temu 10 kwietnia 1945 wyprodukowano pierwszy po wojnie gaz, który zasilił Łazarz.

1947 W Poznaniu urodziła się Halina Frąckowiak, jedna z najpopularniejszych piosenkarek. W latach 60 i 70-tych, wokalistka grup Tony, Tarpany, Drumersii i ABC. Jej znane piosenki to m.in. „Mały Elf”, „Anna już tu nie mieszka”, „Dancing Queen”.

1975 Wypadek miejskiego autobusu nr na skrzyżowaniu Bukowskiej i Grochowskiej. [fot. Stanisław Wiktor / Cyryl]

Wypadek autobusu Bukowska - Grochowska 10.04.1975 St. Wiktor Cyryl3

1978 Do użytku oddano kładkę dla pieszych nad ul. Słowiańską na wysokości osiedla Przyjaźni.  [poznan.wikia.com]

2012 Zmarł Jerzy Liśniewicz, architekt, honorowy obywatel miasta Poznania.  Zaprojektował Domy Towarowe Alfa i słynną kawiarnię Marago przy ulicy Zwierzynieckiej.

Podczas spaceru po mieście nie sposób nie zauważyć dzieł Liśniewicza. Na rogu ul. Zwierzynieckiej i Mickiewicza stoi budynek ze słynną niegdyś kawiarnią Marago z 1960 r., przy ul. Wieniawskiego – zaprojektowany zespołowo budynek NOT, a przy Świętym Marcinie – słynne Domy Towarowe Alfa. W latach 60. i 70. ubiegłego wieku obiekty te były wizytówką Poznania, świadczącą o jego nowoczesności. Podobnie jak budynek hotelu Polonez, także współprojektowany przez Liśniewicza.

Św. Marcin, początek lat 70-tych Foto: fotopolska.eu

Do najbardziej znanych realizacji Liśniewicza w Poznaniu i okolicy należą: hale wystawowe nr 14 i 20 oraz pawilon Budimex/Polimex Cekop na MTP (1957, 1960) – wraz z Henrykiem Jaroszem i Janem Wellengerem, budynek Marago przy ul. Zwierzynieckiej (1960), który zdobył tytuł Mister Poznania w 1961 r., Dom Technika (1963), zaprojektowany razem z Jaroszem i Wellengerem, budynek mieszkalno-usługowy RTV na Świętym Marcinie (1964), Domy Towarowe Alfa (1968) – współautorem był Zygmunt Waschke, ośrodek wypoczynkowy “Pocztowiec” w Kiekrzu (1965), szpital rehabilitacyjny w Kiekrzu (1969) – współautorem był M. Werner, czy hotel Polonez (1974) – zaprojektowany z J. Maciejewskim i S. Zieleśkiewiczem. Liśniewicz był też autorem lub współautorem kilku nowoczesnych kościołów: imienia Maryi Panny (1972), Miłosierdzia Bożego (1982), Narodzenia Pańskiego (1995) czy wnętrza kościoła św. Józefa Oblubieńca NMP w Puszczykowie (1984).

Kawiarnia marago lata 70 Foto: fotopolska

ZDARZYŁO SIĘ 10 KWIETNIA

1500 Na Wawelu spaliła się Kurza Stopka. Ze względu na konieczność rekonstrukcji zamku rozpoczęto odbudowę, teraz już w stylu renesansowym.

1525 Albrecht Hohenzollern jako świecki książę złożył w Krakowie hołd polskiemu królowi Zygmuntowi I Staremu. Hołd pruski.

Jan-Matejko_Hołd-pruski

1585 Zmarł papież Grzegorz XIII, [Ugo Buoncampagni].

Autor kalendarza gregoriańskiego który jest używany do dziś. Podczas swojego pontyfikatu podniósł intelektualny poziom kleru, zakładając przy pomocy jezuitów szkoły w Rzymie i innych miastach. Kolegium Rzymskie, później nazwane Uniwersytetem Gregoriańskim, do dziś jest jednym z głównych ośrodków myśli chrześcijańskiej. (ur. 1502).

1633 W witrynie jednego z londyńskich sklepów po raz pierwszy pojawiły się banany.

1651 Urodził się Ehrenfried Walther von Tschirnhaus – wynalazca europejskiej porcelany.

Porcelana była nazywana “białym złotem”, i wartość jej była porównywalna do złota. Mimo tego, że Chińczycy wynaleźli porcelanę w VII w., to właśnie Tschirnhaus odkrył jej recepturę w Europie, 1000 lat później. (zm. 1708).

1826 Urodził się Konstanty Borzęcki – Mustafa Dżaleddin-Pasza uczestnik powstań polskich, turecki bohater narodowy.

W Turcji wsławił się na polu bitwy w licznych wojnach, został kapitanem tureckiego sztabu generalnego i naczelnikiem działu kartograficznego. Jest zaliczany do grona “ojców nowoczesnego tureckiego patriotyzmu”. (zm. 1876).

1831 Rozegrała się bitwa pod Iganiami. Polski korpus pod dowództwem najzdolniejszego polskiego generała walczącego w powstaniu listopadowym, Ignacego Prądzyńskiego, rozbił oddziały rosyjskie.

1848 Adam Mickiewicz przybył do Rzymu, aby zorganizować Legion polski do walki z zaborcami.

1849 Amerykański wynalazca Walter Hunt opatentował agrafkę, prawa do patentu sprzedał za 100 dolarów.

1864 Aresztowano Romualda Traugutta, dyktatora powstania styczniowego. Został stracony na stokach Cytadeli Warszawskiej 5 sierpnia 1864 r. Koniec powstania styczniowego.

Okulary Romualda Traugutta Foto: lichen.pl

Okulary Romualda Traugutta, ostatniego dyktatora Powstania Styczniowego, rękopisy dotyczące charakteru walk powstańczych, oryginalne rozkazy oraz instrukcje Tymczasowego Rządu Narodowego – to część eksponatów upamiętniających polskie powstanie narodowo – wyzwoleńcze z 1863 roku, które znajdują się w zbiorach Muzeum im. ks. Józefa Jarzębowskiego w sanktuarium w wielkopolskim Liecheniu.

1866 W Stanach Zjednoczonych powstało pierwsze na świecie Towarzystwo Zapobiegania Okrucieństwu wobec Zwierząt (ASPCA).

1896 Grek Spiros Louis wygrywa pierwszy maraton olimpijski, trasę długości 40 km pokonał w 2:58:50.

1908 Deputowani do francuscy uchwalili ustawę o przepadku majątku kościelnego.

1911 Urodził się Maurice Schumann, polityk francuski. Twórca podstaw Wspólnoty Europejskiej.

1912 Z brytyjskiego portu Southampton w swój dziewiczy rejs do Nowego Jorku wyruszył R.M.S. Titanic.

1925 Rosyjskie miasto Czarina nazwane zostało Stalingrad (teraz Wołgograd).

1930 Po raz pierwszy wyprodukowano gumę syntetyczną.

1932 Urodził się Omar Sharif, (właściwie Michael Shalhoub), egipski aktor. (m.in. Doktor Żywago)

1946 W Japonii odbyły się w pierwsze w historii wybory powszechne z udziałem kobiet.

1951 Urodził się Steven Seagal, amerykański aktor. Jest posiadaczem 7 dana w aikido, ma także czarny pas w judo, karate i kendo. Lubi pop i jazz. Sam gra na gitarze, pisze teksty, śpiewa. Jego dublerem jest Polak Marcin Velinov.

1955 Doktor Jonas Salk sukcesem zakończył testy szczepionki Polio przeciwko chorobie Heinego-Medina.

1966 Urodził się Artur Żmijewski, polski aktor teatralny i filmowy. Zagrał w filmach; Psy, Demony wojny wg Goi, Ekstradycja, Na dobre i na złe, W pustyni i w puszczy.

1967 Nr 1 amerykańskiej listy przebojów: „Somethin’ Stupid” – Nancy & Frank Sinatra.

1968 Nr 1 brytyjskiej listy przebojów: „Congratulations” – Cliff Richard.

Był to jego czterdziesty pierwszy singiel i dziewiąty angielski “numer jeden”.

1970 Jim Morrison, podczas koncertu zespołu The Doors, nagle zapytał publiczność: “Chcecie zobaczyć mojego k****a?”. Ray Manzarek ściągnął go natychmiast ze sceny, a organizatorzy równie szybko wyłączyli prąd.

1974 Urodził się Wojciech Olejniczak, polski polityk lewicowy, minister rolnictwa i rozwoju wsi, wicemarszałek Sejmu.

1977 W Telewizji Polskiej w „Klubie sześciu kontynentów” po raz pierwszy razem pojawili się Tony Halik i Elżbieta Dzikowska.

Nr programu: 118, tytuł: „Z Halikiem w Meksyku”. Ryszard Badowski prowadzący program przedstawił ich tak: „Halik, podróżnik filmowiec z amerykańskiej telewizji NBC, którego rok wcześniej zaprezentował „Klub sześciu kontynentów”, Dzikowska, dziennikarka pisma „Kontynenty” została jego partnerką życiową, później żoną.[Mirosław Wlekły, Tu byłem. Tony Halik, Wydawnictwo Agora, 2017, s. 68]

1977 Nr 1 amerykańskiej listy przebojów: „Don’t Give Up On Us” – David Soul. Soul grał rolę detektywa Kena Hutchinsona w serialu telewizyjnym „Starsky & Hutch”.

1980 Grupa The Cure rozpoczęła swoje pierwsze amerykańskie tournee.

1983 Z zespołu Metallica został wyrzucony Dave Mustaine. Muzyk założył następnie formację Megadeth.

2001 Holandia jako pierwszy kraj na świecie przyjęła ustawę legalizującą eutanazję.

2003 W wieku 59 lat zmarła Little Eva, wokalistka amerykańska. Jej największym i jedynym przebojem była piosenka ‘The Loco-Motion’, która w 1962 roku trafiła na top listy magazynu “Billboard”. Przyczyną zgonu był nowotwór szyjki macicy. Nagranie ‘The Loco-Motion’ jeszcze dwukrotnie odnosiło sukcesy za sprawą Grand Funk Railroad (1974) oraz Kylie Minogue (1988).

2004 Zmarł Jacek Kaczmarski, bard.

Nie uważał się ani za poetę ani tekściarza. Mówił – czuję się jak odbiornik wędrujących tematów i nastrojów emitowanych przez ludzi, sytuacje, przedmioty, wydarzenia i czas. Razem z Przemysławem Gintrowskim i Zbigniewem Łapińskim w 1979 roku stworzył słynny program poetycko – muzyczny „Mury”.

2010 W lotniczej katastrofie pod Smoleńskiem zginął urzędujący Prezydent RP Lech Kaczyński z Małżonką. Łącznie zginęło 96 osób: polityków, wojskowych, duchownych i gości, którzy udawali się na uroczystości Katyńskie.

Imieniny obchodzą: Małgorzata, Daniel, Michał, Makary, Terencjusz

Makary – w języku greckim Makarios – imię oznacza „szczęśliwy”, „błogosławiony”. Makary jest pracowity, stateczny, kulturalny. Z powodu swej prostoty w postępowaniu spotyka go wiele trudności i niepowodzeń. Choć zaniedbuje dom z powodu działalności społecznej, pozostaje wierny żonie i nie jest zwolennikiem tzw. “wolnej miłości”.

Daniel to imię biblijne, w języku hebrajskim oznacza „Bóg jest moim sędzią” albo „Bóg osądził”, według tekstów akadyjskich można imię to tłumaczyć jako „potężny jest mój Bóg”. Imię to w Polsce używane jest od XIV wieku, zwłaszcza na dawnych kresach wschodnich.

Michał to imię biblijne, które z hebrajskiego tłumaczy się jako „któż jak Bóg”. Michał jest typem osoby głęboko myślącej. Z pozoru pewny siebie, wyniosły i nieprzystępny, ale to tylko obrona przed światem zewnętrznym. W rzeczywistości jest wrażliwy, wyrozumiały i zawsze myśli o innych. Czasami może być szorstki i brutalny, lecz postępuje tak tylko w dobrej wierze. Bardzo ceni sobie wygodne i spokojne życie rodzinne, nie stroni jednak od obcowania z ciekawymi ludźmi, u kótrych wzbudza szacunek i uznanie. Wśród świętych najbardziej znany jest archanioł Michał – pierwszy wśród boskich zastępów. Najwierniejszy i najważniejszy książę nieba, stojący na czele duchów niebieskich i walczący z szatanem. Odpowiedniki obcojęzyczne: łac., ang., niem. Michael, fr. Michel, wł. Michele, hiszp. Miguel, ros. Michaił

Jeżeli święty Michał deszczem nie usłuży, dobrą to i suchą wiosnę wróży.

Małgorzata to imię wywodzące się z języka greckiego lub perskiego, oznacza perłę. W Polsce używane od XIII wieku w różnych formach swojskich i obcych, pełnych i zdrobniałych. Kobiety o tym imieniu bywają bardzo różne – od przywiązanych do tradycji konserwatystek po skrajne anarchistki. Wszystkie jednak są zmienne, często w krótkim czasie podejmują sprzeczne decyzje i żądają, by ich polecenia wykonywali wszyscy dookoła. To powoduje, że ludzie często ich unikają.

Użyte w artykule zdjęcia: wikipedia, fotopolska, fotopolska.eu, lichen.pl, www.27grudnia1918.com, Stanisław Wiktor / Cyryl, Jerzy Nowakowski /Cyryl, Album przemysłu i handlu Wielkopolski Prus i Śląska. Zeszyt 1

Dodaj komentarz

kliknij by dodać komentarz

Kalendarium