Kalendarium

KALENDARIUM POZNAŃSKIE – 14 GRUDNIA

Działyńskich - Naumannstrasse, pocz. XX wieku  Foto: Biblioteka Uniwersytecka

Słońce w znaku Strzelca

Imieniny obchodzą: Izydor, Jan, Agnellus, Alfred, Arseniusz, Druzus, Eutropia, Gorzysław, Heron,Jan, Nahum, Nikazjusz, Nikazy, Noemi, Pompejusz, Sławobor, Spirydion, Teodor, Wenancjusz, Wenanty, Wiator i Zozym.

Cytaty na dziś:
• Bezsens często tkwi nie w książce, lecz w umyśle czytelnika. Fiodor Dostojewski
• Pustą głową łatwiej jest potakiwać. Wiesław Trzaskalski

Baner Kalendarium

KALENDARIUM POZNAŃSKIE

1283 Na zamku poznańskim znaleziono martwą żonę Przemysła II księżną Ludgardę. Okoliczności jej nagłego zgonu po dziś dzień owiane są tajemnicą.

Przemysł II i LudgardaDziesięć lat wcześniej młodziutki, bo dopiero szesnastoletni Przemysł przybył na dwór księcia pomorskiego Barnima I do Szczecina, gdzie zadurzył się w 12 letniej wnuczce gospodarza, księżniczce Ludgardzie.

Być może młodzi nieświadomie realizowali plany swoich opiekunów, dążących poprzez ten mariaż do zacieśnienia sojuszu wielkopolsko – pomorskiego przeciw wzrastającej w potęgę Brandenburgii.

Tak, czy inaczej Przemysł zakochał się w Ludgardzie i niemal natychmiast ją poślubił. Początkowa idylla trwała krótko.

Z czasem życie księżnej przerodziło się w prawdziwe piekło, a powodem narastającego konfliktu była sprawa sukcesji. Ludgarda nie mogła dać Przemysłowi upragnionego dziedzica, a przecież władca bez następców był zaledwie panem tymczasowym. Mało tego – nie dała mu nawet córki. Zgodnie z panującymi w wielkim świecie regułami, poznańskiemu księciu pozostawało do wyboru zabicie żony albo separacja, odesłanie jej do klasztoru i później żmudne dążenie do unieważnienia małżeństwa.

Okoliczności śmierci Ludgardy do dziś pozostają niejasne. Najpopularniejsza wersja wykluczała osobisty udział Przemysła w zbrodni, pozostawiając mu jedynie rolę inicjatora.

Małgorzata Klunder, autorka kryminału Mord na zamku (2003), sugeruje, że winną śmierci Ludgardy była Jadwiga Bolesławówna, przyszła żona Władysława Łokietka. Według meklemburskiego kronikarza Ernsta von Kirchberga, który wzmiankę na ten temat sporządził około 1370 roku, za śmiercią Ludgardy stała jej teściowa.

Znamy kilka literackich inspiracji legendą:

Ludgarda zona Przemysła, grafika E. Piotrowskiej Foto: http://kolektywbibianny.wordpress.comFranciszek Karpiński, znany sentymentalny poeta, zainspirowany opowieścią o odrzuconej i zamordowanej królowej, napisał przepiękną Dumę Lukierdy (1782), utwór, który można uznać za jeden z pierwszych zapowiadających zmianę wrażliwości i nastrojów w kulturze polskiej. Duma Lukierdy jest stylizowaną „rekonstrukcją” pieśni, o której poeta przeczytał w kronice Długosza.

Tak według poety miałaby użalać się nad swoim losem Ludgarda, wrażliwa i delikatna kobieta, której obce są miejskie mury, raczej pociąga dzika przyroda, rozwichrzone lasy.

O Ludgardzie i Przemyśle klasycystyczną (i niezbyt udaną) tragedię napisał Ludwik Kropiński (Ludgarda. Tragedia w pięciu aktach), a ponoć i Adam Brodziński miał podobny zamiar: dzieło jednak nie powstało.

Maria Lisiecka w zbiorze Z przeszłości Poznania. Legendy i opowiadania (1916) nazywa Ludgardę pieszczotliwie Luteńką, tak, jak według autorki nazywali ją bliscy, także małżonek, którego decyzję tłumaczy zmąceniem zmysłów i politycznymi intrygami na dworze. W tej wersji Ludgardę dusi jej dwórka, Krystyna, złotym łańcuchem, w którym ta miała przyjąć w komnacie Przemysła…

Według innych legend duch Ludgardy krążył po zamku Przemysła, dopóki ten nie runął ostatecznie. Potem księżna rozpłynęła się w eterze…

[Źródła: Marcin J. Januszkiewicz, Adam Pleskaczyński, Podręcznik Poznańczyka, albo 250 dowodów wyższości Poznania nad resztą świata, Poznań 2002, http://kolektywbibianny.wordpress.com]

Zamek Wzgórze Przemysła

Być może Ludgarda zamordowana została w poznańskim zamku królewskim. Budowany na Wzgórzu Przemysła zamek ze względu na kontrowersyjną architekturę  nazywany jest zemstą Ludgardy.

14 grudnia 1831 roku Mickiewicz odwiedził siedzibę Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego (landszaftę), które mieściło się w nieistniejącym już dziś budynku przy ul. Wrocławskiej, w tamtym czasie jednej z ważniejszych i bardziej uczęszczanych tras w Poznaniu.

Spotkał się zapewne z Józefem Grabowskim, który wówczas tam urzędował i pomagał poecie sprowadzić do Wielkopolski jego brata Franciszka. Wincenty Turno z Objezierza pisał do ojca: Wróciłem w tej chwili z Poznania, gdzie dziś  byłem dla zapłacenia w landszafcie. Widziałem się tam z Adamem Mickiewiczem, po którego jutro posyłam (cyt. za: Maciejewski Jarosław, Mickiewicza wielkopolskie drogi. Rekonstrukcje i refleksje. Poznań 1972., s. 366).

W XX wieku, w latach międzywojennych, kamienicę Towarzystwa Kredytowego zburzono i przedłużono ul. Podgórną w kierunku mostu św. Rocha; odsłoniło to ogród znajdujący się na zapleczu klasztoru Jezuitów.

Źródło: Na tropach Mickiewicza, Joanny Zuzek, i Jerzego Borowczyka, Regionalistyka Literacka, http://www.regiolit.amu.edu.pl/

Wroclawska w 1901 roku

1891 Nowym arcybiskupem gnieźnieńsko – poznańskim z tytułem prymasa Polski został mianowany Florian Stablewski.

Arcybiskup Florian Stablewski13 stycznia 1892 objął archidiecezję, a 17 stycznia przyjął sakrę biskupią. Założył pismo Przewodnik Katolicki oraz Drukarnię i Księgarnię św. Wojciecha w Poznaniu.

Poszukiwał kompromisu w kwestii polskich spraw narodowościowych, w okresie strajków szkolnych (1901-1904, 1906) łagodził napięcia petycjami do cesarza niemieckiego. Jednocześnie ugodowość wobec zaborcy naraziła go na krytykę części społeczeństwa (m.in. skupionego wokół pism “Orędownik” i “Postęp”).

Nominacja na arcybiskupa gnieźnieńskie i poznańskiego była dla wszystkich, także dla samego zainteresowanego, sporym zaskoczeniem. Z powodów politycznych nie miał on wielkich szans na osiągnięcie tak wysokich godności.

Jego nazwisko nie figurowało też na przygotowanej przez obie kapituły liście kandydatów, którą zresztą rząd pruski odrzucił. Dlaczego więc został wybrany?

W dużej mierze dzięki uporowi Stolicy Apostolskiej, naciskowi opinii publicznej oraz staraniu polskich przywódców polityki „pojednania”. Nie bez znaczenia była też postawa samego zainteresowanego, który wzywał do obrony interesów narodowych w granicach lojalności wobec monarchii pruskiej. Stablewski odbył ingres do katedry gnieźnieńskiej 17 stycznia 1892 roku. Trzy dni później uroczystość odbyła w Poznaniu.

Był przeciwny polonizacji Górnoślązaków. Został pochowany w katedrze poznańskiej.

1893 Zmarł w Poznaniu Edmund Callier, historyk i publicysta, uczestnik powstania styczniowego w 1863 r.

Grób Calierów na Cmentarzu Zasłużonych WielkopolanCallier od 1843 r. uczęszczał do niemieckiego gimnazjum w Poznaniu, później “uczył się handlu”, lecz bez powodzenia. Podczas wojny szlezwickiej (1848-1850) wstąpił do armii pruskiej. W 1854 r. udał się pieszo do Francji gdzie wstąpił do Legii Cudzoziemskiej. Brał udział w wojnie krymskiej, walczył pod Sewastopolem, gdzie dosłużył się stopnia sierżanta i zasłużył sobie na obywatelstwo francuskie.

W 1859 r. wrócił do Poznania, uczył języków obcych, ogłaszał wspomnienia w pismach polskich i zagranicznych. W powstaniu styczniowym od maja do sierpnia 1863 r. stoczył kilkanaście bitew i potyczek. Zasłynął jako znakomity dowódca, wykazując nieprzeciętne zdolności prowadzenia walki partyzanckiej.

Resztę życia spędził w Poznaniu. W 1866 r. wydał wspomnienia (napisane w wiezieniu) pt. “Trzy ustępy z powstania” (z 7 planami i mapą woj. mazowieckiego).

Był administratorem “Dziennika Poznańskiego”, założył też księgarnię antykwaryczną i wydawał pismo “Tygodnik Wielkopolski”. Był autorem licznych prac o tematyce geograficzno-historycznej. Zmarł w Poznaniu 14 grudnia 1893 r. jako katolik. Pogrzeb jego był narodową manifestacją społeczeństwa wielkopolskiego, oddaniem mu hołdu za to, co zdziałał dla ojczyzny. Jego nazwisko nosi ulica w Poznaniu i w Szamotułach.

Pułkownik Edumund Callier

1946 Na wielkim koncercie dla pracowników Zakładów H. Cegielski wystąpił chór Miniaturka. Po występie ukazała się pierwsza recenzja prasowa.

Krytyk Głosu Wielkopolskiego pisał: „Chór dysponuje ładnymi, dość dobrze wyszkolonymi głosami. Z największym aplauzem zebranej publiczności  spotkały się solowe występy śpiewaka Stefana Stuligrosza. Opracowanie muzyczne spoczywało w rękach Jerzego Kurczewskiego, literackie w rękach Jarosława Maciejewskiego. Należy jeszcze dodać, że umiejętna, dowcipnie prowadzona przez Stefana Stuligrosza konferansjerka była uzupełnieniem owej udanej imprezy harcerskiej. [Źródło: Ryszard Danecki, Od Smakosza do Fregaty. Na szlaku poznańskiej cyganerii artystycznej, Oficyna Wydawnicza G&P, Poznań 2010, s. 13]

1962 Powołano instytucję – poznański Pałac Kultury.

Zamek Cesarski w Poznaniu

Zamek Cesarski w Poznaniu, w którym mieścił się Pałac Kultury – obecnie Centrum Kultury Zamek, fot: Radosław Maciejewski, fotoportal.poznan.pl, zdjęcia czarno-białe – archiwum CK Zamek

Historie Warte Poznania

ZDARZYŁO SIĘ 14 GRUDNIA

1503 Urodził się Nostradamus (Michel de Nostre – Dame), francuski archeolog i lekarz.

1546 Urodził się Tycho de Brahe, duński astronom. Jego obserwacje stworzyły podstawę dla prawa Keplera o prawidłowościach ruchu planet. Był przeciwnikiem kopernikowskiego systemu heliocentrycznego.

1658 Polska kawaleria pod wodzą Czarnieckiego przeprawiła się przez cieśninę morską w Danii. Wydarzenie to, opisane przez Jana Chryzostoma Paska, zostało uwiecznione w polskim hymnie narodowym.

1799 Zmarł George Washington, amerykański bohater narodowy. Współtwórca Stanów Zjednoczonych, 1 prezydent USA (1789-1796).

1900 W Berlinie Max Planck przedstawił swoją teorię kwantów. Udowodnił, że wbrew temu, co dotychczas sądzono energia nie jest emitowana w sposób ciągły, lecz jedynie w określonych porcjach zwanych kwantami energii. Wartość kwantów jest wprost proporcjonalna do ich częstotliwości.

1901 Urodził się Feliks Stamm, trener, twórca sukcesów boksu polskiego.

1901 Urodził się Kazimierz Michałowski, archeolog, kierownik polskiej stacji w Kairze.

1906 Niemcy przekazali do użytku swój pierwszy okręt podwodny U – 1 nazwany „szarym wilkiem”.

1911 Pierwsza ekspedycja prowadzona przez Roalda Amundsena osiągnęła biegun południowy.

1918 Kobiety w Wielkiej Brytanii po raz pierwszy mogły głosować w wyborach, prawo to dostały panie po trzydziestce.

1947 Urodziła się Jane Birkin, aktorka angielska, zauważona w 1965 roku w odważnym „Powiększeniu” Michelangelo Antonioniego. Później wyjechała do Francji, gdzie była związana z piosenkarzem Sergem Gainsbourgiem, wylansował także kilka piosenek „Je t’ aime, moi non plus”.

1950 Uchwała Prezydium Rządu w sprawie budowy metra w Warszawie.

1950 Zgromadzenie Ogólne ONZ powołało Urząd Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców.

1956 Nagrano pierwszy odcinek powieści radiowej „Matysiakowie”.

1963 Urodził się Siergiej Bubka – ukraiński lekkoatleta, złoty medalista olimpijski w Seulu, jako pierwszy przekroczył wysokość 6,1 m.

1968 Urodził się Jolanta Fraszyńska, polska aktorka filmowa i teatralna.

1970 Urodziła się Anna Maria Jopek, polska piosenkarka.

1972 W Londynie odbyła się premiera filmu “Born To Boogie” o grupie T.Rex w reżyserii Ringo Starra. Film składał się z fragmentów koncertów grupy T.Rex przeplecionych surrealistycznymi scenami z udziałem Marka Bolana, Mickeya Finna, Ringo Starra i Eltona Johna. Materiał koncertowy T.Rex pochodził z ich dwóch występów na Wembley 18 marca 1972 roku – dwukrotnie oglądnęło ich 100 tysięcy widzów.

1977 W Nowym Jorku odbyła się premiera filmu “Gorączka sobotniej nocy” z udziałem Johna Travolty i z muzyką m.in.: The Bee Gees. Z soundtracka pochodzą takie hity jak: “Staying Alive”, “More Than A Feeling”.

1979 Urodził się Michael Owen, angielski piłkarz.

1981 Izrael dokonał aneksji syryjskich Wzgórz Golan i Strefy Gazy.

1985 Nr 1 amerykańskiej listy przebojów “Saving All My Love For You” – Whitney Houston. Był to jej pierwszy hit na topie magazynu “Billboard”.

1995 W Paryżu prezydenci Bośni, Chorwacji i Serbii podpisali dokumenty pokojowe, na mocy których zakończono wojnę w Serbii.

1996 Numer 1 brytyjskiej listy przebojów: “A Different Beat” – Boyzone.

2002 49 mln dol. był wart ładunek luksusowych samochodów, który poszedł na dno, gdy norweski statek “Tricolor” zderzył się we mgle na kanale La Manche z innym kontenerowcem. Sam “Tricolor” wart był ok. 40 mln dol. Załogę uratowano.

Użyte w artykule zdjęcia: archiwum CK Zamek, http://kolektywbibianny.wordpress.com, CYRYL, CK Zamek , Biblioteka Uniwersytecka, TD

Koronawirus

Dodaj komentarz

kliknij by dodać komentarz

Kalendarium

Pogoda w Poznaniu

°C
___
______
  • Low Temp. ___°C
  • High Temp. ___°C
___
______
Grudnia 3rd 2020, czwartek
°C
   ___
  • TEMPERATURE
    °C | °C
  • HUMIDITY
    %
  • WIND
    m/s
  • CLOUDINESS
    %
  • SUNRISE
  • SUNSET
  • PT 4
    °C | °C
    Cloudiness
    %
    Humidity
    %
  • SOB 5
    °C | °C
    Cloudiness
    %
    Humidity
    %
  • NIE 6
    °C | °C
    Cloudiness
    %
    Humidity
    %
  • PON 7
    °C | °C
    Cloudiness
    %
    Humidity
    %
  • WT 8
    °C | °C
    Cloudiness
    %
    Humidity
    %
  • śR 9
    °C | °C
    Cloudiness
    %
    Humidity
    %