KALENDARIUM POZNAŃSKIE – 15 LISTOPADA

Autor: Tomasz Dworek. Poznań, 15 Listopada 2019

Słońce w znaku Skorpiona

Międzynarodowy Dzień Pisarzy Uwięzionych – obchodzony z inicjatywy Światowej Federacji PEN-Clubu
Autonomia Palestyńska – Święto Niepodległości
Belgia – Dzień Świętego Leopolda
Brazylia – Święto Republiki
Wybrzeże Kości Słoniowej – Dzień Pokoju
Polska – Dzień Politechniki Warszawskiej
Światowy Dzień Systemów Informacji Geograficznej
Matki Bożej Ostrobramskiej – Matki Miłosierdzia
Światowy Dzień Rzucania Palenia
Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar Wypadków Drogowych

KALENDARIUM POZNANIA 2Urodzeni 15 listopada mają wybitne zdolności o charakterze uniwersalnym. Są ambitni i konsekwentni w działaniu. Na ogół bywają pracowici i zapobiegliwi o dom i rodzinę.

Nie brakuje im odwagi ani zdecydowania. Cieszą się dużym powodzeniem u płci odmiennej. W stosunkach międzyludzkich przejawiają niekiedy samowolę, zaciętość i mściwość.

Patronem dnia jest św. Albert Wielki (ok. 1200-1280), dominikanin, biskup Ratyzbony i Doktor Kościoła. Należy do najwybitniejszych filozofów chrześcijańskich. Był nauczycielem i mistrzem św. Tomasza z Akwinu.

Zmarł w Kolonii, gdzie został pochowany w tamtejszej katedrze. Był beatyfikowany (1438) przez papieża Grzegorza XV i kanonizowany oraz ogłoszony Doktorem Kościoła przez Piusa XI w 1931 r.

Cytaty na dziś:

• Wielkie to nieszczęście, że w naszych czasach nie ma już głupca, który by się trochę nie poduczył.
• Największym mówcą świata jest sukces. Napoleon I (Napoleon Bonaparte)
• Nieśmiertelne są tylko rzeczy martwe Przysłowie

Garbary Kalendarium

KALENDARIUM POZNAŃSKIE

1779 Pierwsze posiedzenie Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu.

Komisja Dobrego Porządku. Płaskorzeźba w Zamku Cesarskim w Poznaniu – w tle poznański Odwach Foto: wikipediaKomisje Boni Ordinis (Dobrego Porządku) działały w niektórych polskich miastach od lat sześćdziesiątych do lat osiemdziesiątych XVII stulecia. Pierwszą Komisję Dobrego Porządku utworzył Stanisław August Poniatowski 1 czerwca 1765 dla Starej i Nowej Warszawy.

Do ich kompetencji należał nadzór nad finansami miejskimi, kontrola działalności cechów rzemieślniczych i gildii kupieckich. Komisje te wydawały ordynacje dla poszczególnych miast, decydując m.in. o planowaniu przestrzennym ich zabudowy, brukowaniu ulic, budowie kanałów itp.

Działalność komisji poznańskiej, powołanej w 1778 roku, opisuje książka Bogny Tyszkiewicz wydana w 2005 r. przez Wydawnictwo Miejskie.

Choć komisja regularnie pracowała tylko przez rok (od listopada 1789 r. do sierpnia 1780 roku), może poszczycić się niemałymi osiągnięciami.

Z jej inicjatywy wykonano plan miasta oraz szczegółowy spis nieruchomości i mieszkańców. Przeprowadzono także przegląd miejskich finansów. Najważniejsze jednak były konkretne przedsięwzięcia, służące poprawie jakości życia, bezpieczeństwa i higieny w mieście.

Dzięki staraniom komisji, odbudowano zniszczoną wieżę ratusza, zamek królewski i wybudowano na rynku Odwach. Zlikwidowano jednocześnie stojące na rynku drewniane szopy, grożące pożarem. Nakazano regularną kontrolę wodociągów i kanalizacji.

1911 Rozpoczęto renowację orła na wieży poznańskiego ratusza.

Ratusz w Poznaniu początek XX wiekuPoniższy tekst  pochodzi z Kroniki Miasta Poznania z grudnia 1947 opisującej powojenną odbudowę.

W roku bieżącym wobec ukończenia stalowej konstrukcji wieży postanowiono orła całkowicie odremontować. W obu skrzydłach znajdowały się dawne dokumenty (dotychczas nieznane)

Z czasów renowacji ratusza w r. 1911. Pierwszy – pergaminowy umieszczony w miedzianej tulejce pochodzi Z firmy B. Ziółkowski z Poznania, która orła odnawiała, oraz drugi – zwykła kartka papieru, na której dwaj rzemieślnicy tejże firmy uwiecznili swoje nazwiska.

Treść tych dwu dokumentów podaję w dostawanym brzmieniu: “R.P. 1911 podczas renowacji ratusza poznańskiego zdjęto orła polskiego, by zaopatrzyć go w nowe okucie żelazne i przytwierdzić nowemi nitami miedzianemi. Prócz jednego oka nowego nie został orzeł w żadnej jego części zmienionym ni też odnowionym. Żelazny drąg, naokoło którego orzeł się obraca, został świeżo odkuty podług wzoru starego, jak również zadano nowe łożyska. Na życzenie przedłużono drąg o 1,800 mm, by na wierzchołku umieścić koronę nową Z miedzi ręcznie wykutą i mosiądzem lutowaną, zaś pod takową miedzianą wstęgę Z napisem niemieckim. Prace te wykonała fabryka: B. Ziółkowski i Ska. .z o.p. w Poznaniu przy ul. Wk. Berlińskiej 87 pod kierownictwem inżynierów: Czesława Perzyńskiego i Jana Kontza. (…) Poznań d. 15. XI. 1911 r.” KMP

1913 Do użytku oddano Most Śródecki.

Przeprawa w tym miejscu istniała od średniowiecza. Znany jest opis drewnianego mostu z połowy XIX wieku: była to wsparta na pięciu filarach konstrukcja o długości 46 metrów. W momencie ustanowienia Twierdzy Poznań stał się on wąskim gardłem w systemie komunikacji.

Był to jedyny cywilny wjazd do miasta od wschodu, w którym łączyły się szlaki komunikacyjne wiodące do bram Warszawskiej i Bydgoskiej. Jedynie podczas wysokich stanów wody, gdy most groził zawaleniem, oraz w następujących po nich remontach, władze wojskowe niechętnie udostępniały przejazd po Śluzie Katedralnej. Była to jednak przeprawa płatna, na którą wpuszczano jedynie wozy o masie do 4 ton.

W końcu lat 80. XIX wieku władze miasta rozpisały konkurs, w wyniku którego powstał projekt żelaznego, dwuprzęsłowego mostu o długości 70 metrów, pełniącego jednocześnie rolę jazu, który mógł być podnoszony i opuszczany za pomocą hydraulicznych siłowników.

Ze względu na brak odpowiednich środków finansowych projektu nigdy nie zrealizowano. W 1905 roku oddany został do użytku nowy, stalowy most o konstrukcji kratownicowej zaprojektowany w gdańskiej pracowni Alexa Feya.

Miał on jednak wady konstrukcyjne, z powodu których zastąpiono go już w 1913 roku 65-metrowym mostem zaprojektowanym przez Schlüssberga, wzniesionym pod kierownictwem H. Schultza. Konstrukcja ta dotrwała do września 1939 roku, gdy wysadziły ją wycofujące się oddziały Wojska Polskiego.

Most Cybiński 1920-39

Edward Haupt Foto: cc1893 Zmarł Edward Haupt, poznański rzeźbiarz, medalier, twórca pomników.

Po studiach w Berlinie w 1913 zamieszkał w Poznaniu i związał się ze Stowarzyszeniem Artystów Wielkopolskich. Po odzyskaniu niepodległości otworzył własną pracownię artystyczną. Lata okupacji hitlerowskiej spędził w Krakowie.

W 1945 powrócił do Poznania. Jest autorem m.in. pomnika Kasprowicza w Inowrocławiu i Ciechocinku, Jakuba Wujka w Wągrowcu, Staszica w Pile i Ciechocinku, licznych tablic i plakiet. Współpracował także z poznańskim kabaretem literackim projektując liczne pacynki i karykatury do szopek.

W Poznaniu zachowały się jego rzeźby zdobiące wejście do Parku Wilsona oraz rzeźba marabuta z muru otaczającego Stare ZOO oraz tympanon nad drzwiami do kościoła Św. Marcina.

Tympanon w kościele św. Marcina w Poznaniu - 1953 r

1971 W Warszawie zmarła Wanda Chełmońska, malarka związana z Poznaniem.

Portrett Olgi Boznanskiej namalowany przez Wandę ChełmońskąByła córką Marii z Korwin-Szymanowskich i Józefa Chełmońskich, po ojcu odziedziczyła talent plastyczny i pobierała nauki rysunku i malarstwa. Po raz pierwszy wystawiła swoje prace w 1913 w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych, w 1914 wyjechała do Paryża i rozpoczęła studia na École de Beaux-Arts.

Bywała w domu Władysława Mickiewicza, znała Artura Rubinsteina, przyjaźniła się z Olgą Boznańską, która namalowała jej portret w balowej sukni, dziś w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Z kolei Wanda namalowała portret Olgi, dziś w Muzeum Narodowym w Warszawie.

Na początku lat 30 XX wieku przeniosła się do Poznania, gdzie aktywnie uczestniczyła w życiu artystycznym. W 1933 razem z Wacławem Taranczewskim stworzyła poznański oddział Związku Polskich Artystów Plastyków.

Podczas II wojny światowej we wrześniu 1940 została zmuszona do wyprowadzki z Poznania, zamieszkała gościnnie w Gierczycach.

Uczestniczyła w tajnym nauczaniu, uczyła rysunku na kompletach organizowanych w Opatowie. Z Gierczyc pod koniec wojny malarka przeniosła się do Ostrowca Świętokrzyskiego, aby po wyzwoleniu w 1945 powrócić do Poznania. Zmarła w Warszawie i spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim.

Baner Kalendarium dodaj date

ZDARZYŁO SIĘ 15 LISTOPADA

1280 Zmarł święty Albert Wielki, niemiecki biskup i filozof, nauczyciel świętego Tomasza z Akwinu.

1492 Krzysztof Kolumb w swym dzienniku napisał o używaniu tytoniu przez Indian. Była to pierwsza wzmianka o tytoniu.

1533 Francisco Pizarro w imieniu króla Hiszpanii ostatecznie pokonał państwo Inków, zajmując stolicę Cuzco.

1577 Francis Drake wyruszył na wyprawę przeciw hiszpańskim posiadłościom na Pacyfiku, podczas której jako drugi opłynął Ziemię; za swe zasługi został uszlachcony przez królową Elżbietę.

1630 Zmarł Johannes Kepler, niemiecki astronom i matematyk, zwolennik teorii Kopernika, wynalazca lunety nazwanej od jego nazwiska.
YouTube Preview Image

1670 Zmarł Jan Amos Komenski, czeski filozof i reformator religijny działający w Lesznie.

1862 Urodził się Gerhart Hauptmann, niemiecki prozaik, poeta. Autor dramatu historycznego “Tkacze”, noweli “Kacerz z Saony”, laureat Nagrody Nobla w 1911 roku.

1895 Urodził się Antoni Słonimski, poeta i felietonista.
YouTube Preview Image

1907 Urodził się Claus von Stauffenberg, niemiecki oficer uczestnik antyhitlerowskiego ruchu oporu.
YouTube Preview Image

1914 Naczelny wódz armii austriackiej arcyksiążę Fryderyk mianował Józefa Piłsudskiego brygadierem. “Komendantowi 1 pułku Legionów Polskich za jego wybitne zasługi w obliczu wroga i biorąc pod uwagę okoliczności, że podlegają mu prócz 1 pułku także dwie baterie artylerii górskiej oraz jeden szwadron kawalerii, nadaje się stopień brygadiera Legionu Polskiego (Uposażenie VI grupy)”.

1916 Zmarł Henryk Sienkiewicz pseud. Litwos – pisarz, uznany za jednego z najwybitniejszych twórców prozy polskiej i światowej, Autor powieści “pisanych ku pokrzepieniu serc”, m.in. cyklu zwanego Trylogią. W Poznaniu, przy Starym Rynku mieści się muzeum poświęcone twórczości noblisty.

1920 W Genewie odbyło się pierwsze posiedzenie Ligi Narodów.

1934 Zmarł Błażej Czepiec, rolnik z Bronowic Małych, pierwowzór postaci z “Wesela”.

1940 Emigracyjne rządy Polski i Czechosłowacji podpisały w Londynie deklarację o zaprzestaniu sporów i podjęciu po wojnie współpracy.

1945 Urodziła się Frida Lyngstad (wł. Anni-Frid Lyngstad Fredriksson), piosenkarka szwedzka, była wokalistka grupy ABBA. Popularność kwartet zdobył w 1974 roku piosenką „Waterloo”, która wygrała konkurs Eurowizji i zdobyła szczyt brytyjskiej listy przebojów. Największym i jedynym hitem nr 1 w USA było „Dancing Queen” z 1977 r.
YouTube Preview Image

1954 Urodził się Aleksander Kwaśniewski, były prezydent RP.

1955 W Stoczni Gdańskiej zwodowano pierwszy polski 10-tysięcznik “M/S Marceli Nowotko”.

1956 W Nowym Jorku odbyła się premiera pierwszego filmu z udziałem Elvisa Presley`a „Love Me Tender”.

1969 W Tampa na Florydzie aresztowano Janis Joplin za używanie “wulgarnych i nieprzyzwoitych wyrażeń”.

1970 Urodziła się Paulina Młynarska, polska aktorka, dziennikarka.

1971 Firma Intel wypuściła pierwszy na świecie mikroprocesor, Intel 4004.

1973 Urodził się Robert Sycz, wioślarz, dwukrotny mistrz świata i pierwszy (wraz z Tomaszem Kucharskim), mistrz olimpijski (Sydney 2000 i Ateny 2004) w barwach biało-czerwonych.
YouTube Preview Image

1976 Zmarł w Paryżu Jean Gabin (wł. Jean-Alexis Gabin Moncorgé), francuski aktor filmowy. “Pépé-le-Moko”, “Ludzie za mgłą”, “Towarzysze broni”, „Nędznicy”.
YouTube Preview Image

1987 Reaktywowanie Polskiej Partii Socjalistycznej (J.J. Lipski).

1988 W kosmos wystartował pierwszy radziecki wahadłowiec Buran.

1991 Zmarła Marta Mirska – legenda polskiej piosenki lat 50-tych; wykonawczyni takich przebojów jak: “Kasztany”, “Siwy włos”, “Pójdę na Stare Miasto”, “Pożegnanie z morzem”.
YouTube Preview Image

2006 Zmarła Ana Carolina Reston, brazylijska modelka. Ważyła 40 kg przy wzroście 1,72 m.

Była hospitalizowana od 25 października w związku z nieprawidłową pracą nerek spowodowaną przez anoreksję oraz bulimię (jej dieta składała się wyłącznie z jabłek i pomidorów). Stan zdrowia Any pogarszał się, rozwinęło się zakażenie, które doprowadziło do śmierci w wieku 21 lat. To druga anorektyczka wśród modelek, która zmarła w 2006 roku. Luisel Ramos miała atak serca w sierpniu, po trzymiesięcznym żywieniu się liśćmi sałaty i dietetyczną colą.

2008 Zmarł Janusz Christa, polski rysownik, autor komiksów (ur. 1934). (Kajko i Kokosz).
YouTube Preview Image

2009 Lista Przebojów Programu Trzeciego, notowanie 1398: 1. David Gilmour – A Great Day For Freedom, 2. Metallica – The Day That Never Comes, 3. Dido – Don’t Believe In Love.

Imieniny obchodzą: Artur, Albert, Idalia, Leopold, Dymitr, Maria

Artur, imię męskie pochodzenia celtyckiego lub walijskiego oznacza niedźwiedzia, w języku greckim arktos oznacza także konstelację gwiazd na północy – północny to – arktyczny.

Albert to skrócona forma niemieckiego imienia Adalbert, w Polsce używane od XII wieku w formach; Albert, Albart, Jalbert, Olbert.

Idalia, imię greckie, Idalion to pasmo górskie, przylądek i miasto we wschodniej części Cypru, na najwyższym szczycie była świątynia Afrodyty, stąd też jej przydomek Idalia,

Leopold, imię niemieckie złożone z dwóch członów oznaczających lud, naród wojsko i odwagę, śmiałość.

Użyte w artykule zdjęcia: wikipedia, cc, Cyryl, fotopolska, Biblioteka Uniwersytecka, R.S. Ulatowski / MKZ / Cyryl

Dodaj komentarz

Your email address will not be published.

Komentarze (KALENDARIUM POZNAŃSKIE – 15 LISTOPADA)

  1. ale powódź, nie poznałem tego miejsca! swoją droga skąd się wzięła nazwa most Jordana, skoro to był Most Cybiński?