KALENDARIUM POZNAŃSKIE – 23 WRZEŚNIA

Autor: Tomasz Dworek. Poznań, 23 Września 2019

23 WRZEŚNIA

Święto narodowe Arabii Saudyjskiej; rocznica proklamowania niepodległości w 1932 r.

KALENDARIUM POZNANIA 2Urodzeni 23 września to ludzie o bujnym życiu wewnętrznym, do końca wierni swoim ideałom, o wszechstronnych uzdolnieniach. Są uważani za ludzi prawych i odważnych. Bywają dokuczliwi w stosunku do najbliższych i otoczenia.

Patronem dnia jest św. Linus, papież, pierwszy następca św. Piotra. Sprawował rządy w Kościele prawie 10 lat. Śmierć męczeńską poniósł w 76 r. Jego imię jest umieszczone w Kanonie rzymskim Mszy św.

Od 1997 r. w liturgii wspomina się bł. Bernardynę Marię Jabłońska, współzałożycielkę – wraz ze św. Bratem Albertem – żeńskiej gałęzi zgromadzenia sióstr Albertynek. Była jego pierwszą przełożoną generalną. Zmarła 23 września 1940 r. W chwili jej śmierci zgromadzenie Albertynek miało już 57 Domów z 492 siostrami.

Cytaty na dziś:

•    Wszystkie wielkie prawdy na początku są bluźnierstwami. George Bernard Shaw
•    Jak przyjemnie jest powiedzieć człowiekowi coś miłego. Fiodor Dostojewski
•    Po to, by być niepospolicie uczonym, trzeba zacząć od pospolitego uczenia się. Karol Dickens

KALENDARIUM POZNAŃSKIE

1515 Wydanie statutu dla szewców i krawców ze Śródki koło Poznania.

1608 Obrady duchowieństwa poznańskiego, w trakcie których poparto króla Zygmunta III przeciw rokoszanom Mikołaja Zebrzydowskiego.

1766 Maciej Bączkowski, posiadacz pewnego sołectwa stanowiącego własność Najczcigodniejszego [Bartłomieja] Steckiego, rycerza maltańskiego, z powodu długów, nadto zaciągniętych poza granicami, na szkodę majątku owego Steckiego, i przez wspomnianego rycerza spłaconych, do czego zmusił go obcy żołnierz, a także z powodu różnych niegodziwych zachowań oraz gróźb dokonania zemsty, z dekretu poznańskiego sądu ziemskiego, za dnia, o godzinie trzeciej został ścięty pod ratuszem. [Na podstawie: Kroniczka rezydencji Karmelitów Trzewiczkowych w Poznaniu przy kościele Najświętszej Krwi Pana Jezusa na ul. Żydowskiej. Opracowane przez Jacka Wiesiołowskiego, Wydawnictwo Miejskie, 2005]

1793 Rozpoczęła się reorganizacja magistratu Poznania w duchu zasad ustrojowych obowiązujących w miastach brandenburskich.

Tego dnia wydano instrukcję, na podstawie której zniesiony został trzeci porządek miejski (kolegium mężów), a w miejsce ławy miejskiej wprowadzono sąd miejski (Stadt Gericht). Zawieszono także prawo magistratu do przedstawiania kandydatów na urzędy miejskie.

Nowo zorganizowany magistrat składał się z prezydenta, syndyka (prawnika), kamerariusza – skarbnika, dwóch radców oraz pięciu subalternów (niższych urzędników). Członkowie władz miejskich byli opłacani z kasy miasta, pełnili swe funkcje dożywotnio i pochodzili z nominacji Kamery Wojennej i Domen Królewskich, będącej organem kolegialnym sprawującym pruską władzę administracyjno-skarbową w prowincji. [Źródło: Wojciech Szafrański, Ustrój władz miejskich Poznania w latach 1793-1918. Kronika Miasta Poznania 1/99]

1847 W Ostrowie Wielkopolskim urodził się Stanisław Jerzykowski – poznański lekarz i działacz społeczny.

Absolwent Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu. Ukończył studia medyczne na Uniwersytecie we Wrocławiu. Sekretarz Wydziału Lekarskiego Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w latach 1874-1880. Współzałożyciel w 1880, członek zarządu i główny bibliotekarz Towarzystwa Czytelni Ludowych. W latach 1925-1927 naczelnik Izby Lekarskiej Poznańsko-Pomorskiej. Autor prac i podręczników, głównie z ginekologii i położnictwa. Zmarł 11 listopada 1927 w Poznaniu. [Źródło: wikipedia]

1857 Powołanie do życia Muzeum Archeologicznego w Poznaniu.

Muzeum ArcheologicznePoczątki Muzeum sięgają dnia 23 września 1857 r., kiedy to Wydział Nauk Historycznych i Moralnych Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk podjął uchwałę o utworzeniu Muzeum Starożytności Polskich i Słowiańskich.

Tekst powołującej je uchwały ukazał się w Gazecie Wielkiego Księstwa Poznańskiego nr 252 z 28 października 1857 r.

Pierwszą wystawę stałą, dostępną dla każdego chętnego, zorganizowano jednak dopiero w 1882 r., już w nowej siedzibie PTPN. Wraz z nowymi pomieszczeniami dotychczasowe Muzeum Starożytności Krajowych otrzymało nową nazwę: Muzeum im. Mielżyńskich. W ten sposób zakończył się w dziejach PTPN okres przenoszenia zbiorów muzeum z miejsca na miejsce, ustawicznych przegrupowań i borykania się z brakiem miejsca, światła, czy ogrzewania.

W 1917 r. z inicjatywy prof. Kostrzewskiego powstało Towarzystwo Muzealne, które po roku działalności liczyło 850 członków. Towarzystwo to publikowało własne czasopismo – “Zapiski Muzealne”, finansowało zakup dzieł sztuki dla muzealnej galerii, pomagało wydać ilustrowany przewodnik po zbiorach i organizowało wycieczki archeologiczne.

W 1923 r. zbiory archeologiczne tego muzeum połączono z podobnymi zbiorami b. Muzeum Prowincjonalnego w Poznaniu (Kaiser-Friedrich Museum), założonego przez Niemców w 1894 r. Powstał wówczas odrębny Dział Przedhistoryczny Muzeum Wielkopolskiego z własną siedzibą. W roku 1945 założono samodzielne Muzeum Prehistoryczne, przemianowane w 1950 r. na Muzeum Archeologiczne. W 1967 roku Muzeum uzyskało nową siedzibę w Pałacu Górków, zrekonstruowanym po zniszczeniach wojennych. [źródło: strony internetowe Muzeum Archeologicznego, http://www.muzarp.poznan.pl/zewnetrzne/uzaw/museum.php]

Muzeum Archeologiczne

1914 W Poznaniu urodził się Leonard Turkowski, poznański literat związany także z Olsztynem.

Leonard Turkowski Karta Członkowska ZLPAutor siedmiu tomików wierszy, dziesięciu książek prozatorskich (opowiadań i powieści), nawiązujących do historii Warmii i Mazur oraz trzech tomów wspomnień.

Urodził się w Poznaniu przy ulicy Głogowskiej 69. W 1932 ukończył poznańskie Seminarium Nauczycielskim im. Ewarysta Estkowskiego przy ul. Ratajczaka. W następnym roku rozpoczął pracę w redakcji „Nowego Kuriera”. Dwa lata potem debiutował tomem poezji „Krzyż na rozdrożu”. W 1937 ukazał się jego drugi tomik poezji „Krew ziemi”, a młody poeta został przyjęty do Związku Literatów Polskich, zaś w następnym – trzeci tomik, „Gdy Środa rym poda”. Przez cały czas współpracował z „Wiciami Wielkopolskimi”, wydawnictwem Ostoja (Katolicki Związek Młodzieży Polskiej) i innymi wydawnictwami oraz publikował wiersze, (m. in. w „Ilustracji Polskiej”), nowele i utwory sceniczne.

Cygan. Jakby z paczki Przybyszewskiego. Głowa inteligentna, twarda, uparta. Wzrok ponury. Śmiech szyderczy. Spojrzenie spode łba.  Nie wytrzymał w seminarium nauczycielskim, gdzie chodził razem ze mna: on w charakterze ucznia, ja w charakterze nauczyciela. (Jan Sztaudynger, z przedmowy do tomika “Krzyż na rozdrożu”, Poznań 1935)

1921 Przy ulicy Śniadeckich odbył się pierwszy publiczny wiec komunistyczny w Poznaniu prowadzony przez Zygmunta Piękniewskiego.

Przybyło ok. 6 000 uczestników protestujących przeciw zbrojnej interwencji Piłsudskiego w ZSRR oraz domagających się od państwa poprawy warunków bytowych i uwolnienia więźniów politycznych. (wikipedia)

1932 Inauguracja w Poznaniu nowego teatru operetkowego Komedia Muzyczna.

1934 Po wygaśnięciu umowy o dzierżawę boiska przy ul. Grzybowej KPW – Klub Przysposobienia Wojskowego – poprzednik Lecha Poznań przeprowadza się na Stadion na Dębcu, gdzie swój pierwszy mecz rozegrał 23 września 1934 roku z rezerwami Warty Poznań, pokonując ją 4:0.

Stadion na Dębcu, lata 60-70 Foto: Cz. Czub, fotopolska.eu

Wejście na stadion na Dębcu, lata 60-70, foto:  Cz. Czub, fotopolska.eu

1991 W hali Arena w Poznaniu wystąpiła grupa Deep Purple w składzie Richie Blackmore, Joe Lynn Turner, Jon Lord, Roger Glover i Ian Paice.

YouTube Preview Image

1994 Miasto Poznań podpisało partnerską umowę z  hrabstwem Nottinghamshire w Anglii.

1998 Otwarcie przy ulicy Strzeleckiej domu towarowego Victoria Center.

Victoria Center Foto: internet

2002 Na Placu Andersa odsłonięto pomnik Cyryla Ratajskiego, w 80 rocznicę objęcia przez niego prezydentury. Pomnik stoi przed wieżowcem Poznańskiego Centrum Finansowego. Wykonany został w brązie, przez artystę rzeźbiarza, profesora Jana Kucza, został odsłonięty przez wnuczkę prezydenta – Zofię Ratajską.

pomnik Cyryla Ratajskiego Foto: lepszyPOZNAN.pl / ag

2006 Festynem uczczono 130 -lecie istnienia Placu Wielkopolskiego.

Od czasów średniowiecznych przedmieście Glinki stanowiło teren cegielniany. W XVII i XVIII wieku funkcjonowała tu strzelnica bractwa kurkowego. W 1786 Jan Geisler nabył ten teren i otworzył jedną z pierwszych kawiarni w Poznaniu.

Później ziemie te kupili Sapiehowie, co przyczyniło się do powstania nazwy plac Sapieżyński, po 1945 zmienionej na obecną. W 1800 nastąpiła pierwsza regulacja placu, a w 1876 roku kiedy Prusacy zasypali mieszczącą się niegdyś w jego południowej części gliniankę – staw powstały na spiętrzonej Bogdance (dziś skanalizowanej). Był on pozostałością po młynie Krotochwila. Dziś jest tu zagospodarowany skwer. Plac był główną areną zdarzeń podczas rozruchów głodowych w 1847.   [Źródło: Kronika Miasta Poznania nr 6/2006, s. 232, wikipedia]

2013 Na skwerze przy ulicy Grobla odsłonięto ławeczkę Ignacego Łukasiewicza.

Jej autorem jest Roman Kosmala. Projekt zrealizowano z okazji 160. rocznicy powstania przemysłu naftowego w Polsce z inicjatywy Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i Gazowniczego. Dzieło przedstawia siedzącego Łukasiewicza, który przytrzymuje prawą ręką lampę naftową.

Wcześniej w Poznaniu stanęły dwie podobne ławki – na jednej przy rektoracie UAM siedzi pierwszy rektor i współzałożyciel UAM – Heliodor Święcicki. W 2012 roku pojawiła się druga ławeczka, w parku przy CK Zamek. Zasiada na niej prof. Józef Kostrzewski – współzałożyciel UAM.

Ławeczka Łukasiewicza

ZDARZYŁO SIĘ 23 WRZEŚNIA

1492 Jan Olbracht został koronowany na króla Polski. Rządził do roku 1501. Z jego panowaniem związane są początki renesansowego zamku wawelskiego.

1642 Działalność zainaugurował Harvard College w Cambridge.

1719 Liechtenstein ogłosił niezależność o cesarstwa niemieckiego.
YouTube Preview Image

1738 Zmarł Herman Boerhaave – holenderski lekarz. Wprowadził nauczanie medycyny przy łóżku chorego, był też pierwszym, który stosował termometr do mierzenia gorączki; prof. Uniwersytetu w Lejdzie.

1867 Urodziła się Suzanne Valadon – francuska malarka (matka Maurice Utrilla). Słynęła z urody i burzliwego życia. Jako modelka pozowała m.in. Toulouse – Lautrecowi i Degasowi, za namową których zaczęła malować.
YouTube Preview Image

1898 Urodziła się Jadwiga Smosarska, aktorka filmowa i teatralna. W swej karierze odtworzyła ponad 100 ról. Szczególnie znana była w roli “Trędowatej” (1926) i “Barbary Radziwiłłówny” (1936). Zmarła 1 listopada 1971 roku.

1922 Sejm uchwalił ustawę o budowie portu w Gdyni. Rok później zawinął tam pierwszy statek. Był to “Kentucky” pod banderą francuską.
YouTube Preview Image

1930 Urodził się Ray Charles (wł. Ray Charles Robinson), niewidomy wokalista, kompozytor, autor tekstów, pianista i producent nagrań. Jeden z najważniejszych muzyków soulowych i bluesowych. Do jego największych przebojów należą „Hit The Road Jack”, „Georgia On My Mind” oraz „I Can’t Stop Lovin’ You”, który w 1962 roku spędził 5 tygodni na topie amerykańskiej listy przebojów. W Polsce był w 1964 i 1996 roku w ramach Jazz Jamboree. Swoje 70 urodziny spędził dając koncert 23 wrz. 2000 roku w Sali Kongresowej w Warszawie. Jest laureatem 12 nagród Grammy oraz Polar Music Prize z 1998 r.

Chociaż był ociemniały od szóstego roku życia, nigdy nie robił ze swojego kalectwa życiowej tragedii. Był dwa razy żonaty, doczekał się 12 dzieci. Uwielbiał nowe wyzwania; chętnie zgodził się na występ w reklamówce samochodu, w której kierował pojazdem po bezdrożach słynnej Doliny Śmierci. Przyznał potem, że było to jedno z najbardziej ekscytujących doświadczeń jego życia.
YouTube Preview Image

1934 W Warszawie odbyły się zawody balonowe o puchar Gordona-Benetta. Pierwsze miejsce zajął balon “Kościuszko” załogi Hynek i Pomaski, drugie “Warszawa” kpt. Burzyńskiego, a trzecie “Polonia” kpt. Janusza.

1938 Urodziła się Romy Schneider, austriacka aktorka filmowa. Występowała głównie w filmach francuskich, odtwórczyni ról w dramatach psychologiczno-obyczajowych. Do najbardziej znanych należą “Okruchy życia” i “Cezar i Rozalia”. Zmarła 29 marca 1982 roku.

1939 Urodził się Janusz Gajos, aktor filmowy i teatralny.
YouTube Preview Image

1943 W Madrycie urodził się Julio Iglesias – hiszpański piosenkarz. Wyśpiewał takie przeboje jak: “Pobre diablo”, “Hey”, “Manuela”.

1946 Uchwała Krajowej Rady Narodowej powołała do życia Komisję Specjalną do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym. Kierował nią Roman Zambrowski z PPR.

1949 Urodził się Bruce Springsteen, amerykański wokalista rockowy i folkowy, gitarzysta, kompozytor, autor tekstów i producent nagrań. Zadebiutował w roku 1973 albumem „Greetings From Asbury Park N.J.” Jego najlepiej sprzedawanym albumem pozostaje „Born In The USA”, z którego pochodzą m.in. „Dancing In The Dark”, „I’m On Fire”. Za „Streets Of Philadelphia” z filmu Jonathana Demme’a otrzymał w 1994 roku Oscara.
YouTube Preview Image

1953 Urodził się Grzegorz Markowski, wokalista grupy Perfect. W przerwach  działalności Perfektu lider grup Hazard i Samolot.

1957 “That’ll Be Day” Buddy Holly’ego & Crickets nr 1 w USA.

1962 Telewizja ABC wyemitowała pierwszy kolorowy serial The Jetsons.

1968 Zmarł Ojciec Pio z Pietrelciny, wł. Francesco Forgione, kapucyn włoski, stygmatyk. Beatyfikowany przez papieża Jana Pawła Drugiego, 2 maja 1999 roku. Od 1916 roku aż do śmierci Ojciec Pio przebywał w klasztorze-pustelni w San Giovanni Rotondo. W 1918 roku otrzymał stygmaty – trwałe znaki Męki Pańskiej na rękach, boku i stopach. Zasłynął jako spowiednik o szczególnym darze rozeznania sumień. Urodził się 25 maja 1887 roku.

1974 Brytyjska telewizja BBC jako pierwsza na świecie zaczęła nadawać sygnał teletekstu.

1976 W Warszawie powstał Komitet Obrony Robotników. Inicjatorzy KOR-u postanowili zainicjować wszechstronną pomoc prawną, finansową i lekarską dla ofiar represji uczestników czerwcowych wystąpień robotniczych, szczególnie w Radomiu i Ursusie.

1989 Premier Tadeusz Mazowiecki odwołał Jerzego Urbana ze stanowiska prezesa Komitetu ds. Radia i Telewizji, a na jego miejsce mianował Andrzeja Drawicza.

1994 Zmarł Zbigniew Nienacki, pisarz. Autor wielu poczytnych książek dla młodzieży oraz skandalizujących powieści dla dorosłych. Urodził się 1 stycznia 1929 roku.

2001 Zwycięstwo koalicji SLD-UP w wyborach parlamentarnych. W Sejmie: SLD – 200 mandatów; UP – 16; PO – 65; Samoobrona – 53; Prawo i Sprawiedliwość – 44; PSL – 42; LPR – 38; mniejszość niemiecka – 2. Rządzące w poprzedniej kadencji AWS i UW, które 4 lata temu dostały łącznie 47 proc. głosów, teraz wypadły z parlamentu. W Senacie aż 75 mandatów dla SLD i UP. Blok Senat 2001 – 15; PSL – 4; Samoobrona, LPR i inne – po 2. Koalicji SLD-UP nie udało się jednak zdobyć bezwzględnej większości umożliwiającej samodzielne stworzenie rządu.

2001 Nr 1 brytyjskiej listy przebojów: „Can’t Get You Out Of My Head” – Kylie Minogue; UK Top Album: „The ID” – Macy Gray.

Imieniny obchodzą; Liberata, Liwiusz, Tekla, Wierusz, Bogusław

Tekla to imię utworzone z greckiego oznacza Bogu chwała. Osoba o tym imieniu jest pracowita, dokładna w naukowych dociekaniach, wiele czasu poświęca na samokształcenie i studiowanie nauk humanistycznych. Ma umysł krytyczny i impulsywny charakter.

Bogusław to imię słowiańskie. Mężczyzna o tym imieniu ma wrażliwą naturę, jest ambitny i pracowity. Chętnie poświęca się zawodowi nauczyciela. Ceni dobre towarzystwo.

Użyte w artykule zdjęcia: lepszyPOZNAN.pl / ag, Cz. Czub, fotopolska.eu, internet, S.Zdziebłowski, Muzeum Archeologiczne , Tomasz Dworek , Stanisław Wiktor / Cyryl

Dodaj komentarz

Your email address will not be published.

Komentarze (KALENDARIUM POZNAŃSKIE – 23 WRZEŚNIA)