KALENDARIUM POZNAŃSKIE – 5 MAJA

Autor: Tomasz Dworek. Poznań, 5 Maja 2019

5 MAJA Słońce w znaku Byka

KALENDARIUM POZNANIA 2Europejski Tydzień Protestu przeciwko Dyskryminacji Niepełnosprawnych, obchodzony od roku 1995
Święto państwowe Kirgistanu, Dzień Konstytucji (1993)
Dzień Kultury, Oświaty, Książki i Prasy
Dzień Europy
Dzień Leśnika i Drzewiarza
Albania – Dzień Męczenników
Dania – Dzień Wyzwolenia
Etiopia – Dzień Patriotów
Gujana – Dzień Dziedzictwa Indian
Holandia – Święto Niepodległości
Japonia – Dzień Chłopca (odpowiednik Dnia Dziecka)
Korea Południowa – Dzień Dziecka
Meksyk – Rocznica Bitwy o Puebla Przeciw Francuzom
Palau – Święto Ludzi w Podeszłym Wieku
Tajlandia – Święto Koronacji

Patronem dnia jest bł. Stanisław Kazimierczyk, kapłan (1433-1489). Po studiach w Akademii Krakowskiej wstąpił do zgromadzenia Kanoników Regularnych Laterańskich na Kazimierzu przy kościele Bożego Ciała. Był wybitnym kaznodzieją, spowiednikiem i ojcem duchownym młodych kleryków. W klasztorze przeżył 33 lata. Jego kult trwający kilka wieków został zatwierdzony przez Ojca Świętego Jana Pawła II w kwietniu 1993 r.

Cytaty na dziś:

– Trzeba niekiedy wiedzieć, jak daleko można się posunąć za daleko. Bernard Tristan
– Litera prawa powinna być włączona do alfabetu. Stanisław Jerzy Lec
– Modli się pod figurą a ma diabła za skórą. Przysłowie ludowe
– Jedni powinni w nagrodę żyć po raz drugi, inni za karę. Stanisław Jerzy Lec

KALENDARIUM POZNAŃSKIE

1170 Książę Mieszko Stary ufundował w Poznaniu szpital Św. Jana Jerozolimskiego.

Kościół św. Jana Jerozolimskiego za murami, zdjęcie z roku 1927 Foto: fotopolska.euJan Długosz w swoich Rocznikach podaje, że dokładnie 5 maja 1170 roku książę Mieszko III Stary i bp. Radwan założyli przy kościele św. Michała hospicjum (przytułek) dla wędrowców i pątników. W 1187 roku kościół i hospicjum Mieszko przekazał zakonowi joannitów, którzy zajmowali się pomocą podróżnym. Na przełomie XII i XIII wieku zakon rozpoczął budowę nowego kościoła, który po licznych przebudowach przetrwał do dziś. Jest to jeden z pierwszych kościołów w Polsce, do którego budowy użyto cegły.

Joannici przed 1288 rokiem zmienili patrona kościoła na św. Jana Jerozolimskiego (Jana Chrzciciela). Jednak jeszcze przez jakiś czas (co najmniej do roku 1360) równolegle używano starego wezwania. Określenie “za murami” odnosi się do położenia poza obrębem średniowiecznych fortyfikacji miejskich.

Z zakonem związane są nazwy dzielnic Poznania – Komandoria (były teren przekazanej zakonowi osady) i Malta (teren ziem nadanych joannitom jako uposażenie na utrzymanie hospicjum). Komandoria to okręg administracyjny zakonu, zaś nazwa Malta nawiązuje do tego, że w swej burzliwej historii, od XVI wieku zakon znalazł sobie siedzibę na Malcie i często jest nazywany Zakonem Maltańskim.

Zachodnia fasada kościoła św. Jana Jerozulimskiego (1935) Foto: P.Tyrakowski/fotopolskaPoznańska komandoria miała najdłuższą w Polsce historię i przetrwała do 1832 roku. Pod koniec XV wieku kościół zostaje uszkodzony przez pożar. Podczas remontu nadano świątyni charakter gotycki, a około 1512 za komandora Stanisława Dłuskiego dobudowano od północy nawę boczną, dodano wieżę, a drewniany strop zastąpiono sklepieniem.

Za bramą Warszawską na wzgórzu, gdzie niegdyś było  cmentarzysko pogańskie, czego dowodem wykopane na początku XVIII wieku na tem miejscu Urny z popiołami wznosił się w XII wieku jeden z najstarszych kościołów w Polsce p. t. św. Michała, przy którym był szpital. Ten kościół z szpitalem (domu m hospitalem in Poznan, que dicitur sancti Mi chaelis 2 ) odnowił (instaurasse noscitur) R a d w a n, biskup poznański, wspólnie z Mieczysławem Starym  kóry to książę oddał go 1187 r. ku czci Boga, św. Grobu i św. Jana Chrzciciela Braciom szpitala jerozolimskiego, uposażając go wsiami Suchym Lasem, Objezierzem i Lipnicą z poddanymi dalej Drożynem z targiem i jatkami, Krzesinami, Miłostowem, Wygonowem (osada znikła) i Jędrzejowem i to z tym warunkiem, aby tam służbę Bożą kanonicznie odprawiali i ubogim i chorym pielgrzymom posługi miłosierne czynili, a coby z dochodów ponad konieczne wydatki pozostawało, odsyłali do Ziemi św. na wsparcie tamtejszego szpitala Braci. Biskup Radwan zaś zrzekł się na rzecz szpitala św. Michała dziesięcin ze wsi Wierzyc, Jagodna, Sannik.

[Źródło: Dr Stanisław Karwowski, Komandorya i kościół św. Jana Jerozlimskiego w Poznaniu, Roczniki PTPN, tom XXXVI]

1827 W wieku 76 lat zmarł Fryderyk August I Sprawiedliwy, władca Saksonii i książę warszawski.

W 1806 roku, w Poznaniu podpisał traktat pokojowy z Francją i uzyskał tytuł królewski; wszedł do Konfederacji Reńskiej.

Podczas wojny francusko-pruskiej w 1806 był początkowo sojusznikiem pruskim, po bitwie pod Jeną przeszedł na stronę Napoleona.

1829 Otwarcie Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu.

Zgodnie ze statutem fundacyjnym przeszła na własność miasta, a zarząd nad nią pełnić miało kuratorium. Zbiorami opiekował się bibliotekarz; pierwszym z nich był historyk – Józef Łukaszewicz. Początkowo księgozbiór liczył około 13 tys. książek. W pierwszych zbiorach biblioteki znalazły się zbiory rodzinne Raczyńskich.

Żona Edwarda Raczyńskiego, Konstancja, ofiarowała na otwarcie biblioteki ponad 1500 książek, a w 1835 r. przekazała zakupione od Juliana Ursyna Niemcewicza fragmenty prywatnej biblioteki pisarza, w skład której wchodziło m.in. wiele cennych rękopisów, starodruków i atlasów z XV-XVIII wieku.

Najstarsze pozycje obecnego księgozbioru pochodzą z XIII w. Wśród pereł piśmiennictwa w Bibliotece Raczyńskich znajdują się m.in.: XIII- wieczny rękopis pergaminowy z klasztoru cystersów w Paradyżu, listy królów polskich do rodziny Radziwiłłów z XVI i XVII w. i jedyny zachowany egzemplarz – unikat w skali światowej – kancjonału husyckiego z 1541 r. drukowanego w Pradze u Jana Roha.

Biblioteka Raczyńskich, 1884 Foto: fotopolska

Biblioteka Raczyńskich, zdjęcie z 1884 roku, fot: fotopolska

1848 Ernst Pfuel, pruski komisarz królewski wprowadził w Poznaniu i całej prowincji stan wojenny.

Janusz Pajewski Foto: lubimyczytac.pl1907 W Warszawie urodził się Janusz Pajewski, historyk, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, autor „Historii powszechnej 1871 – 1918”.

W grudniu 1946 zamieszkał w Poznaniu, by z inicjatywy Zygmunta Wojciechowskiego podjąć pracę naukową. W 1955 r. jako dziekan Wydziału Historycznego był inicjatorem nadania poznańskiemu uniwersytetowi imienia Adama Mickiewicza.

Intensywną działalność naukową prowadził również po formalnym przejściu w stan spoczynku, za co uhonorowano go w 1997 r. medalem Palmae Universitatis Studiorum Posnaniensis (pierwszy laureat). Od 1977 doctor honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza oraz Uniwersytetu w Strasburgu.

1923 W Poznaniu otwarto gimnazjum Św. Jana Kantego, dawniej gimnazjum Franciszka Wilhelma.

1931 Pięknie uczciło harcerstwo święto swego patrona Św. Jerzego. Na Malcie zgromadziło się około 3.500 młodzieży harcerskiej płci obojga.

Gen Haller odbył przegląd drużyn i przemówił, witając harcerstwo i gości. Po odczytaniu telegramów od Prezydenta Rzeczypospolitej, od naczelnych władz harcerstwa, ks. biskupa Łukomskiego i.t.d nastapiło uroczyste podniesienie sztandaru, poczem rozbito obóz. Cały dzień spędziła młodzież harcerska w obozie, poczem przy dźwięku własnych orkiestr nastąpił odmarsz do miasta i defilada na jego ulicach. [Źródło: Ilustracja Poznańska, 05.05.1931]

Zlot harcerzy na Malcie - maj 1931 r.

1939 Tego dnia w Poznaniu rozpoczęła się akcja filmu Limuzyna Daimler – Benz, w reżyserii Filipa Bajona z braćmi Michałem i Piotrem i Bajorami w rolach głównych.

W mieście krążą wieści o narastającej groźbie wybuchu wojny. Gimnazjaliści, bracia Michał i Andrzej Hahnowie spacerując ulicami dostrzegają zaparkowaną pod niemieckim konsulatem lśniącą limuzynę. Korzystając z nieuwagi portiera, wskakują do auta i lekkomyślnie ruszają w drogę, przed siebie… Za miastem zostają zatrzymani i poddani policyjnemu przesłuchaniu, pod zarzutem zamiaru porwania konsula Rzeszy w celu wyłudzenia okupu…

Limuzyna-Daimler-Benz - kadr z filmu Filipa Bajona

1946 Otwarcie pierwszej ekspozycji Muzeum Instrumentów Muzycznych w Poznaniu.

Muzeum_Instrumentów_Muzycznych_w_Poznaniu Foto: MNP

1988 Na ścianie budynku przy ulicy Garbary 26 odsłonięto pamiątkową tablicę poświęconą Kazimierzowi Kantakowi. W tym domu mieszkał i zmarł Kazimierz Kantak, społecznik i obrońca sprawy polskiej w Sejmie Pruskim, honorowy członek Towarzystwa Tatrzańskiego w Poznańskiem. [Źródło: Napisy pamiątkowe Poznania]

Budynek w którym mieszkał Kazimierz Kantak Foto: TD

Golem Foto: TD2010 Oficjalnie odsłonięto Golema – rzeźbę Davida Cernego, czeskiego artysty, prześmiewcy i krytyka zjawisk społecznych. Stalowa, srebrna  figura stanęła w Al. Marcinkowskiego.

Tworząc Golema artysta szukał wspólnego mianownika dla Poznania i Pragi i znalazł do w osobie rabina Jehudy Löw ben Bekalela, który urodził się w naszym mieście około 1520 roku a potem założył własną jesziwę w Pradze. W 1584 roku został rabinem w Poznaniu awansując na na głównego rabina miasta i całej Wielkopolski.

W żydowskich i czeskich legendach rabin przedstawiany jest jako twórca Golema – postaci z gliny, ulepionej na podobieństwo człowieka, w którą tchnął życie i która bronić miała praskich Żydów przed atakami nie-Żydów.

Černý stworzył m.in. rzeźbę Świętego Wacława siedzącego na martwym, odwróconym koniu w praskiej Lucernie, co stanowi bezpośrednią parodię najsłynniejszego praskiego pomnika autorstwa Josefa Václava Myslbeka, znajdującego się na placu Wacława.

Rzeźby Černého osiągają wysokie ceny i są kontrowersyjne, w związku z czym Poznań jest dopiero trzecim miastem w Europie, w którym stanął jego monument (po Pradze i Libercu). Inicjatorem ustawienia Golema w Poznaniu było Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych. Twórca pomnika zamierzał początkowo umieścić dzieło na środku Alei, z możliwością okresowego przenoszenia w różne miejsca miasta, ale ta odważna propozycja nie spotkała się z aprobatą władz miejskich, w związku z czym Golem stał na trawniku, a nie na osi Alei. 17 września 2010 ostatecznie przeniesiono go jednak w oś Alei, w pobliże fontanny z delfinami, frontem do znajdującej się również w osi Alei ale na ich przeciwległym krańcu steli Heinza Macka i tyłem do pomnika Karola Marcinkowskiego przy ul. 23 Lutego, reprezentującego skrajnie konserwatywne podejście do sztuki pomnikowej, tworząc tym samym dialog tych trzech, diametralnie różniących się, monumentów. (JŁ, Golem wyszedł z cienia, w: Gazeta Wyborcza Poznań, nr 219(7037), s.1)

Golem w pierwotnej lokalizacji Foto: wikipedia

ZDARZYŁO SIĘ 5 MAJA

1194 Zmarł Kazimierz II, Sprawiedliwy (1138-94), z dyn. Piastów, syn Bolesława III Krzywoustego i Salomei z Bergu W roku 1177 został powołany przez panów małopolskich na tron krakowski; 1180 na zjeździe w Łęczycy nadał przywileje duchowieństwu pol., zyskując jego poparcie; 1184 uznał zwierzchnictwo cesarza, 1186 uzyskał Kujawy i Mazowsze po śmierci Leszka, 1191 pozbawiony tronu przez Mieszka III Starego, odzyskał go dzięki posiłkom ruskim.

1629 W Czermiecinie zmarł poeta Szymon Szymonowicz. Stworzył polską nazwę gatunku – sielanka. Rok jego śmierci zamyka epokę polskiego renesansu. Pochodził z rodziny mieszczańskiej, nobilitowany za sprawą hetmana Jana Zamoyskiego, który był jego protektorem. Współdziałał przy organizowaniu Akademii w Zamościu, a całą swoją zasobną bibliotekę przekazał tej uczelni. Założył cieszącą się dużym uznaniem drukarnię. Król Zygmunt III Waza wyróżnił go zaszczytnym tytułem: Sacrae Regiae Maiestatis poeta.

1789 Po raz pierwszy od 1614 roku we Francji zebrały się w Wersalu Stany Generalne, zgromadzenie przedstawicieli kleru, szlachty oraz mieszczan i chłopów jako stanu trzeciego.

1800 Urodził się Louis Hachette, jeden z największych magnatów medialnych. Wydawnictwo to istnieje do dziś (wydaje m.in. Paris Match). (zm. 1864).

1818 Urodził się Karol Marks, niemiecki myśliciel i działacz rewolucyjny. Twórca socjalizmu naukowego, sformułował podstawy materialistycznego i rewolucyjnego poglądu na świat – marksizm, autor: „Manifestu komunistycznego”, „Kapitału”.

1821 Zmarł na Wyspie Św. Heleny Napoleon I Bonaparte – cesarz Francuzów, król Włoch.

Jeden z najwybitniejszych wodzów w dziejach świata. Wprowadził we Francji liczne reformy, m.in. zreorganizował i scentralizował administrację państwową, szkolnictwo, system finansowy i prawny – ujęte w tzw. „Kodeks Napoleona”.

YouTube Preview Image

1833 John Deere zbudował pierwszy stalowy pług, w którym lemiesz i odwalnica spojone były w jedną całość.

1846 Urodził się Henryk Sienkiewicz, jeden z największych twórców polskiej i światowej prozy. Laureat literackiej Nagrody Nobla w 1905.

1865 Dokonano pierwszego zarejestrowanego w historii USA napadu na pociąg.

1908 Urodził się Rex Harrison, angielski aktor teatralny i filmowy. Ważniejsze filmy: Złudzenia życia (1938), Anna i król Syjamu (1946), Ryszard Lwie Serce i krzyżowcy (1954), Kleopatra (1963), My Fair Lady (1964), Doktor Doolittle (1967). Za rolę w My Fair Lady otrzymał filmowego Oscara.

YouTube Preview Image

1931 Dwaj polscy piloci: Stanisław Skarżyński i Andrzej Markiewicz zakończyli lot dookoła Afryki. Trasę 26 tys. km przelecieli polskim samolotem PZL Ł-2.

1936 Edward Ravenscroft uzyskał patent na nakrętkę na butelkę.

1938 W Łodzi urodził się Jerzy Skolimowski, polski scenarzysta, aktor i reżyser filmowy. Jego matka była attaché kulturalnym w Pradze, tam uczęszczał do gimnazjum razem z Milošem Formanem, Václavem Havlem Wielokrotnie nagradzany na festiwalach m.in. w Berlinie Zachodnim. Filmy: Ferdydurke, Cztery noce z Anną, Fucha.

1939 Minister Józef Beck odpowiedział w Sejmie odmownie na żądania memorandum niemieckiego: “Polska od Bałtyku odepchnąć się nie da!”.

Maria Dąbrowska pisała w dzienniku: Słucham mowy Becka. Słucha jej cała Polska, wszędzie przerwano pracę, wszyscy przy głośnikach. Doskonała mowa, zarówno w formie i treści. Monumentalna i krótka, co wspaniale odcina się na tle wielogodzinnych wygłupiań i wrzasków Mussoliniego czy Hitlera. Jaka szkoda, że ten zdolny człowiek tak późno się opamiętał.

YouTube Preview Image

1939 W Krakowie urodził się Ryszard Horowitz, polski fotografik i fotograf tworzący w Stanach Zjednoczonych; prekursor komputerowego przetwarzania fotografii; współzałożyciel amerykańskiego Stowarzyszenia Fotografików Reklamowych APA.

YouTube Preview Image

1942 Urodziła się Tammy Wynette, piosenkarka country. Zmarła 6.04.1998 r.

Nazywana “pierwszą damą muzyki country”, jej największym przebojem była piosenka “Stand by Your Man”. Nagrywała z wieloma artystami różnych stylów muzycznych, m.in. z Eltonem Johnem, Aaronem Nevillem, Smokey Robinsonem. Wynette cierpiała z powodu dolegliwości psychicznych, które rozpoczęły się w 1970 roku, zapoczątkowanych operacjami na woreczek żółciowy, nerkę i guzki w gardle. W ciągu życia przeszła 26 poważnych operacji. Mimo poważnego stanu zdrowia była w stanie prowadzić swą karierę i regularnie wyjeżdżać w trasy koncertowe.

YouTube Preview Image

1943 Urodził się Michael Palin, angielski aktor komediowy, najmłodszy członek Grupy Monty Pythona. (Rybka zwana Wandą, Lemur zwany Rollo, Brazil).

YouTube Preview Image

YouTube Preview Image

1944 Urodził się John Rhys-Davies, walijski aktor. Najbardziej znany z roli krasnoluda Gimlego w ekranizacji Władcy Pierścieni.

YouTube Preview Image

1949 W Londynie oficjalnie ogłoszono utworzenie Rady Europy z siedzibą w Strasburgu.

1961 Wystrzelenie przez USA pierwszego załogowego statku kosmicznego „Merkury 3”. Lot pierwszego amerykańskiego kosmonauty Alana Sheparda. Nie był to jeszcze okołoziemski lot kosmiczny ale suborbitalny lot balistyczny, który trwał 15 minut. Rakieta osiągnęła wysokość 187,5 km. a długość trajektorii wyniosła 489 km.

1962 Soundtrack West Side Story albumem nr 1 w USA przez 54 tygodnie.

1967 W Katowicach urodził się Dariusz Basiński, satyryk, aktor, reżyser filmowy, współtwórca kabaretu Mumio. Jego żoną jest Jadwiga Basińska, również współtwórczyni Mumio. Laureat nagrody literackiej Silesius 2009 – debiut roku za książkę Motor kupił Duszan.

YouTube Preview Image

YouTube Preview Image

1968 Urodził się Dariusz Michalczewski, pseudonim Tiger, bokser (od 1989 posiada też obywatelstwo niemieckie). Mistrz Polski w 1987 r.. Wielokrotny zawodowy mistrz świata wagi półciężkiej.

YouTube Preview Image

1981 Urodził się Craig David, brytyjski piosenkarz R&B.

1982 Nr 1 amerykańskiej listy przebojów: “Chariots of Fire” – Vangelis. Tego samego roku otrzymał również Oscara za muzykę do tego filmu w reżyserii Hugh Hudsona.

1984 Nr 1 brytyjskiej listy przebojów: “The Reflex” – Duran Duran.

1984 “Wouldn’t it be good” – Nik Kershaw, Nr 1 w 107 notowaniu LP3.

YouTube Preview Image

1985 W Sao Pailo urodził się Antonio Lindbäck, (Antonio Morais Silvia Santo) szwedzki żużlowiec, bodajże jedyny czarnoskóry sportowiec w tej dyscyplinie. Od sezonu 2009 jeździ on w beniaminku Speedway Ekstraligi – Polonii Bydgoszcz a jego teamem operuje 6-krotny mistrz świata Tony Rickardsson.

1990 Początek pierwszej rundy rozmów “2+4” (dwa państwa niemieckie i cztery mocarstwa) w sprawie zjednoczenia Niemiec.

1990 Gwiazdy filmu „Krokodyl Dunde” Paul Hogan i Linda Koslowski wzięli ślub.

1996 Premiera filmu “Barb Wire” (“Żyleta”), debiutanckiego filmu Pameli Anderson, gwiazdy serialu “Słoneczny patrol”. Film okazał się wielką finansową klapą.

YouTube Preview Image

2001 W Hamburgu otwarto pierwszą transeuropejską trasę rowerową, prowadzącą wzdłuż wybrzeży Morza Północnego. Trasa ma ok. 6.000 km i jest najdłuższą ścieżką rowerową na świecie.

2001 Nr 1 amerykańskiej listy przebojów: “All For You” – Janet Jackson; US Top Album: “Now 6” – Various Artists.

2002 Nr 1 brytyjskiej listy przebojów: “Kiss Kiss” – Holly Valance; UK Top Album: “The Last Broadcast” – Doves.

YouTube Preview Image

Zdolności osoby urodzonej 5 maja są dość wszechstronne i mogą dać doskonałe rezultaty w dziedzinie nauki lub filozofii. Trzeba jednak dodać, że również pod względem artystycznym jest wielce utalentowana – ma dobry smak i intuicję. Ożywia ją głębokie poczucie religijne, okazuje przy tym wszechstronne zainteresowanie i sympatie, budząc tym samym sympatię swego otoczenia. Wady ludzi urodzonych w tym dniu: często bywa egoistą, osobą bardzo wymagającą i władczą.

Imieniny obchodzą: Irena, Waldemar, Hilary

Hilary, po łacinie „hilarus” znaczy radosny, wesoły, pogodny. Hilary to imię greckie, w Polsce używane od średniowiecza. Mężczyzna noszący imię Waldemar jest obdarzony ścisłym umysłem i posiada wybitne zdolności o charakterze uniwersalnym. Jest bardzo ambitny i jednocześnie konsekwentny. Zawsze wierzy we własne możliwości. W swoich przekonaniach jest stały, a nawet uparty. Rzadko zmienia zdanie. Ma skłonność do samowoli, zaś pod wpływem krytyki może zachować się agresywnie. Imię Waldemar pochodzi ze staroniemieckiego i oznacza panującego, rządzącego oraz wielkiego i słynnego.

Irena – imię to ma grecki rodowód. Pochodzi od słowa “pokój”, a w mitologii greckiej nosiła je bogini pokoju. Irena jest kobietą pogodną, gospodarną, kochającą rodzinę i szanującą dom. Jest ceniona za otwarty umysł i chęć niesienia pomocy innym. Często buja w obłokach, marząc o dalekich podróżach, dużych pieniądzach, zaszczytach i władzy. Uchodzi za osobę godną szacunku.

Użyte w artykule zdjęcia: fotopolska, fotopolska.eu, P.Tyrakowski/fotopolska, TD, wikipedia, MNP, Ilustracja Poznańska, 05.05.1931

Dodaj komentarz

Your email address will not be published.